۵۲ روز خاموشی چه بلایی بر سر امنیت گوشیهای کاربران میآورد؟
تهدید فیلترشکنهای رایگان
۵۲ روز خاموشی؛ یعنی ۱۲۴۸ ساعت قطعی اینترنت. اینترنت فقط برای سرک کشیدن به اینستاگرام و تلگرام و توییتر نیست. این زیربنای اقتصاد دیجیتال است. تریدرها، فروشندگان آنلاین، برنامهنویسها، گیمرها و بسیاری دیگر از اصناف، به اینترنت نیاز دارند. اینترنت مستقیم و غیرمستقیم، زیربنای اقتصاد ایران است. قطعی اینترنت میتواند به گفته مسوولین دولتی ضررهای هنگفتی بزند که جبران آن سخت باشد. هر چند که احسان چیتساز معاون بینالملل وزیر ارتباطات اخیرا گفته است که قطعی اینترنت موجب شده است شبکه ملی اینترنت در دوران جنگ پایدار بماند که البته تجربه زیسته بسیاری این ادعا را رد میکند، اما قطعی اینترنت نمیتواند دوای درد فروشندگان آنلاین و کسانی باشد که برای گذران زندگی محتاج آن هستند. در این بین برخی خبر میدهند که اینترنت در حال بازگشایی است اما به نظر میرسد که مجددا در حال حرکت به سمت وایتلیست یا لیست سفید هستیم.
استفاده از صفحه اول گوگل که هیچکدام از جستوجوهای شما را باز نمیکند، بازگشایی اینترنت نیست. در حال حاضر برخی از سایتهای خبری مدعی شدهاند که دسترسی ایرانیها به غیر از صفحه اول گوگل و جیمیل به ترنسلیت گوگل و گوگل مپ هم باز شده است اما تجربه خبرنگار دنیای اقتصاد نشان میدهد که هنوز دسترسیها به ترنسلیت گوگل و مپ گوگل، دستکم در برخی از ارائهدهندگان اینترنت میسر نشده است. درحالیکه گفته میشود که بخشی از برنامهنویسان به برخی از سایتهای کاری خود دسترسی پیدا کردهاند یا برخی از بازیسازان توانستهاند به اینترنت محدودی جهت بهروزرسانیهای حیاتی به اینترنت دسترسی پیدا کنند، قاطبه مردم از دسترسی به اینترنت بینالملل محروم هستند.
برخی از مردم برای اینکه بتوانند به اینترنت دسترسی پیدا کنند مجبور به خرید ویپیان هستند که قیمت این ویپیانها سر به فلک کشیده است. قیمتها از هر گیگ ترافیک از یکمیلیون تا ۲میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود اما فقط گرانی دردسر مردم عادی نبود. بسیاری از کسانی که نصفه و نیمه توانستهاند به اینترنت دسترسی پیدا کنند، متوجه شدهاند که تلگرام آنها در این مدت هک شده است. یکی از کاربران تلگرام که توانسته است بعد از ۵۰ روز، حساب کاربری خود را پس بگیرد، میگوید که یک دستگاه ناشناس، اجازه ورود او را نمیداده است و به محض اینکه قصد ورود داشت، او را از حساب کاربریاش بیرون میانداخته است. این کاربر میگوید که در دو روز اول برای اینکه بتواند به اینترنت وصل باشد، از ویپیانهای رایگان استفاده کرده است بعد از آن دیگر نتوانسته است به تلگرام خود دسترسی پیدا کند. برخی دادهها نشان میدهد که افراد وسیعی در این مدت تلگرامشان هک شده است. عمده این هک شدنها به خاطر بیاحتیاطی کاربران در استفاده از فیلترشکنهای رایگان بوده است. همچنین این افراد، ورود خود را به تلگرام دو مرحلهای نکرده بودند یا اینکه «Local passcode» فعال نبوده است.
امان از عدم بهروزرسانیها
یکی از مضرات قطعی اینترنت، عدم بهروزرسانیهاست. بسیاری از بهروزرسانیها به مسائل امنیتی باز میگردد تا امنیت کاربر را در برابر مهاجمان بیشتر حفظ کند. جمع بیاحتیاطی کاربر و قطعی اینترنت این فرصت را برای مهاجمان فراهم میکند تا به حسابهای کاربری دسترسی پیدا کنند. بهعنوان مثال واتسآپ بهروز رسانی امنیتی موسوم به روز صفر را در روز ۱۲ ژانویه منتشر کرد که در آن دوران نیز به دلیل اعتراضات اینترنت قطع شده بود و بسیاری از ایرانیان نتوانستند به موقع به این هشدار امنیتی واتساپ جامه عمل بپوشانند.
کارشناسان میگویند که عدم بهروزرسانی پلتفرمهایی مانند تلگرام و واتساپ و اینستاگرام، مانند قفلهای زنگزده بر خانههای شیشهای است که آسیبپذیری کاربران را در برابر مهاجمان بسیار بالا میبرد. به نظر میرسد بعد از ۵۲ روز قطعی اینترنت، دولت هنوز برنامهای برای بازگشایی کامل اینترنت ندارد و همین بازگشاییهای نصفه و نیمه بهشدت ناپایدار است. مثلا دسترسیها به هوش مصنوعیهای غربی همچنان امکان ندارد اما دیپسیک نیمبند در دسترس است آن هم بهشدت متزلزل که مدام با پیغام «failed» روبهرو میشوید.
