احتمال لغو کاهش عرضه اوپک‌پلاس

در پی آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، عبور محموله‌های نفت خام و گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی) از تنگه هرمز، مهم‌ترین گذرگاه نفتی جهان دچار اختلال شده است. در بحبوحه درگیری‌های نظامی در منطقه خاورمیانه، هشت عضو اوپک‌پلاس دهم اسفند (یکم مارس) در نشستی مجازی تصمیم گرفتند با ازسرگیری روند لغو کاهش عرضه داوطلبانه پس از سه ماه وقفه (ژانویه، فوریه و مارس ۲۰۲۶)، برای آوریل امسال لغو روزانه ۲۰۶ هزار بشکه‌ای کاهش داوطلبانه عرضه را در نظر گرفتند. یک ماه پس از آن، جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران منجر به بزرگ‌ترین اختلال در عرضه نفت در تاریخ شده است. عربستان، عراق، کویت و امارات متحده عربی به‌دلیل اختلال تردد از تنگه هرمز تولید خود را کاهش داده‌اند. قیمت نفت خام اکنون به بالاترین حد خود در چهار سال گذشته رسیده، افزون بر این تولید نفت روسیه به‌دلیل حمله‌های پهپادی مختل شده است.

عدم بازگشایی تنگه هرمز

انتظار می‌رود در نشست مجازی امروز یکشنبه درباره مقدار لغو کاهش عرضه داوطلبانه هشت عضو ائتلاف اوپک‌پلاس در ماه مه تصمیم‌گیری شود. درحالی‌که هنوز نشانه‌ای از بازگشایی کامل تنگه هرمز وجود ندارد، یک منبع گفت: احتمال می‌رود هشت عضو اوپک‌پلاس با لغو بخش دیگری از کاهش عرضه داوطلبانه خود موافقت کنند و این موضوع تاثیر فوری اندکی بر عرضه خواهد داشت، اما آمادگی آنها را برای بازگرداندن بخش دیگری از کاهش عرضه داوطلبانه پس از عادی شدن روند حمل‌ونقل نفتکش‌ها از تنگه هرمز نشان می‌دهد. یک منبع اوپک پلاس گفت: ما باید حداقل روی کاغذ واکنش نشان دهیم. شرکت مشاوره انرژی اسپکتس پیش‌بینی کرد که هشت عضو اوپک‌پلاس برای ماه مه روزانه ۲۰۶ هزار بشکه دیگر از مجموع کاهش عرضه داوطلبانه روزانه یک‌میلیون و ۶۵۰هزار بشکه‌ای خود را به بازار بازمی‌گردانند. ریچارد برنز، یکی از بنیانگذاران شرکت مشاوره انرژی اسپکتس، گفت: درحالی‌که اختلال‌های مربوط به تنگه هرمز همچنان ادامه دارد، این موضوع روی کاغذ خواهد بود.

محدودیت انعطاف‌پذیری تولید

بقیه هشت عضو اوپک‌پلاس مانند روسیه، قزاقستان، الجزایر و عمان تحت تاثیر اختلال تردد از تنگه هرمز قرار نمی‌گیرند، اما ظرفیتی محدود برای افزایش تولید دارند. یک منبع دیگر اوپک‌پلاس گفت: اکنون بازار نفت به هر بشکه‌ای که بتواند تولید شود نیاز دارد. هر دو منبع از افشای نام خودداری کردند و گفتند که رایزنی‌های رسمی میان اعضا هنوز آغاز نشده است. یک منبع سوم اعلام کرد که با توجه به محدودیت‌های کنونی صادرات، توقف روند تدریجی لغو کاهش عرضه داوطلبانه اوپک‌پلاس هم محتمل است. کرملین اعلام کرد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، و محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در یک تماس تلفنی درباره بحران خاورمیانه و همکاری در چارچوب توافق اوپک‌پلاس گفت‌وگو کردند. افزون بر نشست هشت کشور، قرار است نشست کارگروه وزارتی نظارت بر توافق اوپ‌پلاس هم در روز یکشنبه برگزار شود.

عربستان سعودی (انتقال نفت با خط لوله شرق - غرب به پایانه ینبع) و امارات متحده عربی (انتقال نفت با خط لوله نفت حبشان - فجیره به پایانه فجیره) هر دو مسیرهایی برای صادرات نفت غیر از تنگه هرمز دارند. صادرات نفت خام عربستان از پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ به روزانه ۴‌میلیون و ۶۰۰هزار بشکه، نزدیک به ظرفیت، رسیده است، زیرا این کشور مسیر محموله‌ها را تغییر می‌دهد. امارات متحده عربی همچنان با انتقال نفت به بندر فجیره با خط لوله حبشان - فجیره نفت به بازارهای جهانی صادر می‌کند. طبق گزارش کپلر، صادرات نفت خام و میعانات گازی از فجیره در ماه مارس به روزانه یک‌میلیون و ۶۱۰ هزار بشکه رسیده است که حدود نیمی از کل صادرات امارات متحده عربی پیش از آغاز درگیری‌های نظامی منطقه خاورمیانه را شامل می‌شود، این رقم در ماه فوریه روزانه یک‌میلیون و ۱۷۰ هزار بشکه بود. هشت عضو اوپک‌پلاس از آوریل تا دسامبر ۲۰۲۵ در مجموع روزانه حدود ۲‌میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه از کاهش عرضه داوطلبانه خود شامل روزانه ۲‌میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه‌ کاهش عرضه داوطلبانه اضافه به‌طور کامل و بخشی از کاهش عرضه داوطلبانه روزانه یک‌میلیون و ۶۵۰ هزار بشکه‌ای را که حدود ۳ درصد از تقاضای جهانی است، به بازارهای جهانی بازگردانده‌اند. هشت عضو اوپک‌پلاس در ماه‌های ژانویه تا مارس ۲۰۲۶ روند لغو تدریجی کاهش عرضه داوطلبانه خود را متوقف کرده بودند.