شاخص کل در ۵ روز ۵ کانال از دست داد؛
دومین هفته سرخ تاریخ بورس
برخی از کارشناسان با بررسی عوامل بنیادی و محرکهایی که در نبود ریسکهای سیاسی توانسته بودند پیش از این بازار را رشد دهند وضعیت فعلی را نقاط بسیار ارزنده و مناسبی برای ورود سرمایهگذاران ریسکپذیر میدانند. این کارشناسان با اشاره به قابل قبول بودن ارزش معاملات در آخرین روز معاملاتی هفته معتقدند اگر بازار در این سطوح خریدار داشته باشد و سهمها در صفوف فروش قفل نباشند –به شرط حادتر نشدن وضعیت سیاسی- مشکل حادی بازار را تهدید نمیکند. این در حالی است که میانگین ارزش معاملات در چهار روز ابتدایی هفته تنها حدود ۱۲همت بوده است.
در بورس چهارشنبه چه گذشت؟
چهارشنبه ۷۳ درصد از تابلوی معاملات سرخرنگ بود. ارزش سفارشهای خرید با بهبود نسبی در مقایسه با روزهای گذشته به هزار و ۷۸۵میلیارد تومان رسید و در برابر ارزش سفارشهای فروش با رقم سه هزار و ۷۷۰میلیارد تومان ایستاد. ۳۴۳ نماد همچنان قفل صف فروش ماندند و برای ۵۹ نماد صفهای خرید شکل گرفت.
آخرین روز معاملاتی با سرخرنگی تمامی نماگرها مهر پایانی بر هفته پر افت بازار سرمایه بود. شاخص کل با از دست دادن ابرکانال ۴میلیون واحدی و با افت ۰.۷۷ درصد در نهایت هفته را با قرارگیری در سطح سهمیلیون و ۹۸۱ هزار واحد به پایان برد. وضعیت شاخص هموزن وخیمتر بود. این نماگر بورسی با افت ۱.۳۲درصدی و با قرارگیری در سطح یک میلیون و ۲۵هزار واحدی در آستانه از دست دادن ابرکانال یکمیلیونی قرار گرفت.
فملی و پارسان توانستند در این روز بیشترین اثر مثبت و در مقابل فولاد و شپنا بیشترین اثر منفی را بر شاخص ثبت کنند. اروند، وبملت و چاپ نیز پرتراکنشتر از سایرین بودند.
در فرابورس ایران نیز شاخصها کاهشی بودند. شاخص کل فرابورس در این روز با افت ۱.۶۴ درصدی در کانال ۳۰ هزار و ۷۳۹ واحد ایستاد و شاخص هموزن نیز با افت ۱.۱۷ درصدی در سطح حدودی ۱۷۳ هزار واحد به کار خود پایان داد.
در روز چهارشنبه هزار و ۶۰۰میلیارد تومان پول حقیقی از گردونه معاملات خارج شد. این در حالی است که تغییر مالکیت هفتگی نیز منفی ۱۸هزار و ۲۰۷میلیارد تومان بود.
ارزش معاملات چهارشنبه با افزایش قابلتوجه ۷۶ درصدی نسبتبه روز سهشنبه در سطح ۲۲هزار و ۱۰میلیارد تومان قرار گرفت و توانست به تنهایی میانگین هفتگی را تا حد زیادی بهبود ببخشد و این عدد را به ۱۴هزار و ۲۰۷میلیارد تومان برساند. با این وجود این عدد نسبت به هفته قبل از خود ۳۹ درصد افت داشته است.
شاخص کل فرابورس در این هفته با افت ۱۰.۷۵ درصدی سردمدار افت شاخصها بود. بعد از آن شاخص کل با افت ۱۰.۴۹ درصدی دومین هفته بد تاریخی خود را تجربه کرد و در نهایت شاخص هموزن با افت ۹.۴۵ درصدی به کار خود در هفته جاری پایان داد.
افت هیجانی، افزایش ارزندگی
کامل ابراهیمیان، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه در ارزیابی وضعیت بازار سرمایه در هفته جاری گفت: «بهطور طبیعی، افزایش تنشهای سیاسی و در نتیجه رشد ریسکهای سیستماتیک از یکسو و از سوی دیگر رشد قابلتوجه شاخص کل که پیش از این افزایش قابلتوجهی یافته بود، زمینهساز افزایش عرضه در بازار شد. همین افزایش ریسکهای سیستماتیک بهانهای برای وقوع اصلاح در بازار فراهم کرد.»
او ادامه داد: «در این هفته، تقریبا در تمامی روزهای معاملاتی شاهد صف فروش در اغلب نمادها بودیم؛ بهطوریکه تنها در روز سهشنبه، حجم صفهای فروش به حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان رسید. همچنین کاهش یا برداشتهشدن حجم مبنای سهام باعث شد این اصلاح با سرعت بیشتری اتفاق بیفتد.»
این تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به جنبههای مثبت این اصلاح توضیح داد: «با وجود فشار فروش، این اتفاق از یک منظر مثبت ارزیابی میشود؛ چرا که بازار از فضای فرسایشی اصلاح فاصله گرفت. خوشبختانه در معاملات دیروز شاهد حضور مجدد سرمایهگذاران در بازار بودیم؛ آن هم پس از اصلاحی در حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد که در اکثر نمادها رخ داد.»
ابراهیمیان با اشاره به افت ارزش معاملات افزود: «زمانی که میزان عرضهها در بازار افزایش پیدا میکند و در عین حال محدودیت دامنه نوسان وجود دارد، بهطور طبیعی ارزش معاملات نیز کاهش مییابد. کمااینکه برای نخستینبار در ماههای اخیر، در یکی از روزها یعنی روز دوشنبه، ارزش معاملات بازار به کمتر از ۱۰ همت رسید.»
او در ادامه به بهبود نسبی متغیرهای ارزندگی بازار اشاره کرد و گفت: «به نظر میرسد اصلاح اخیر بازار، در کنار کاهش نسبت P/E کل بازار از محدوده ۹ واحد به ۷.۲ واحد و همچنین اصلاح نسبت P/S از حدود ۲ واحد به ۱.۵ واحد، باعث افزایش جذابیت بازار شده است.»
این تحلیلگر ارشد بازار سرمایه تاکید کرد: «در صورتی که ریسکهای سیستماتیک کاهش پیدا کند، میتوان امیدوار بود که اصلاح کوتاهمدت بازار به پایان رسیده باشد. علاوه بر این، انتشار گزارشهای عملکرد ماهانه دیماه نشان میدهد که در اکثر شرکتها شاهد رشد درآمد نسبت به ماه آذر بودهایم و برآوردها حاکی از آن است که درآمد شرکتها در بهمن و اسفند نیز روندی صعودی داشته باشد.»
با این حال، ابراهیمیان به موانع پیشروی بازار نیز اشاره کرده و در پایان گفت: «افزایش ریسکهای سیستماتیک از یکسو و رشد نرخ بهره که در محدوده ۴۰ درصد قرار گرفته، از مهمترین موانع رشد بازار محسوب میشود. امیدواریم با کاهش ریسکهای سیستماتیک، شاهد بازگشت و حضور پررنگتر سرمایهگذاران در بازار سرمایه باشیم.»
تقاضا در کفهای قیمتی جان گرفت
محمد خبریزاد، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه با اشاره به وضعیت معاملات روز گذشته بازار سهام گفت: «بازار و شاخص کل چهارشنبه نیز یک روز منفی را پشت سر گذاشتند. شاخص کل حدود ۰.۷۷درصد معادل نزدیک به ۳۱ هزار واحد افت داشت. با این حال، نکته قابلتوجه این بود که برخلاف روزهای گذشته که بازار در صفهای فروش قفل شده بود، دیروز ارزش معاملات خرد به حدود ۲۳ همت رسید.»
او ادامه داد: «در جریان معاملات دیروز، بسیاری از سهمهای بزرگ و متوسط بهتدریج و در یک یا دو مرحله از صف فروش خارج شدند. این اتفاق نشان میدهد که شرایط بازار نسبت به روزهای قبل تا حدی تغییر کرده است.»
خبریزاد با تاکید بر نقش ریسکهای سیاسی در تحولات اخیر بازار توضیح داد: «از ابتدای هفته، ریسک جنگ بهشدت بر بازار سرمایه سایه انداخت و عملا دیگر بحثهای بنیادی و عوامل متعارف بازاری تعیینکننده نبودند؛ بلکه ریسکهای سیاسی و ژئوپلیتیک نقش اصلی را ایفا میکردند. به همین دلیل، در سه روز ابتدایی هفته، بازار کاملا در صف فروش قفل بود، ارزش معاملات بهشدت کاهش یافت و خروج پول با شدت بالایی اتفاق افتاد.»
این تحلیلگر بازار سرمایه در ادامه افزود: «با این حال، در معاملات سهشنبه و چهارشنبه، بهدلیل افزایش ارزش معاملات، صندوقهای حمایتی وارد عمل شدند و بخش حقوقیها نیز خرید انجام دادند. از سوی دیگر، بازار از منظر بنیادی به نقاط جذابی رسیده بود و پارامترهای کلیدی بازار بهدلیل افت شدید قیمتها کاهش معناداری را تجربه کرده بودند.»
او با اشاره به مفهوم ارزندگی بازار گفت: «بهواسطه همین افت سنگین، میتوان گفت بازار بهصورت ذاتی در روز گذشته به نقاط ارزندگی رسیده بود؛ بهگونهای که جدا از ورود صندوقهای حمایتی یا خرید حقوقیهای بزرگ، خود بازار نیز از منظر ارزشی در محدودههای جذابی قرار گرفت. به همین دلیل شاهد افزایش تقاضا و شکلگیری خرید در بازار بودیم.»
خبریزاد در عین حال به رفتار احتیاطی سهامداران در پایان هفته اشاره کرد و گفت: «با توجه به اینکه دیروز آخرین روز کاری هفته بود و همچنان شایعات سیاسی داغ است، بهویژه در خصوص احتمال وقوع برخی اتفاقات در پایان هفته، بسیاری از سهامداران، بهخصوص سهامداران خرد، ترجیح دادند با سهم به تعطیلات پایان هفته نروند. به همین دلیل بازار در پایان معاملات با افزایش عرضه مواجه شد، هرچند در مجموع روز معاملاتی روان و قابل قبولی را پشت سر گذاشت.»
او با جمعبندی تحولات هفته جاری تاکید کرد: «در طول این یک هفته، همانطور که اشاره کردم، مهمترین پارامتر تعیینکننده وضعیت بازار، ریسکهای سیاسی و ژئوپلیتیک بوده است. اگر در پایان هفته اتفاق منفی خاصی رخ ندهد؛ به بیان روشنتر، اگر درگیری یا جنگی اتفاق نیفتد و رویداد نامطلوبی به بازار تحمیل نشود، به نظر میرسد از روز شنبه و در هفته آینده، بهویژه با توجه به رسیدن بازار به نقاط ارزندگی، احتمال شکلگیری بازار مثبت وجود داشته باشد.»
این تحلیلگر ارشد بازار سرمایه ادامه داد: «حداقل در روزهای شنبه و یکشنبه، بازار در سطوحی قرار دارد که میتواند با تقاضا همراه شود. البته بازگشت سریع بازار به سطوحی که در پایان هفته گذشته در آن قرار داشتیم، در شرایط فعلی و با وجود ابهامات سیاسی و ژئوپلیتیک، کمی دشوار به نظر میرسد.»
خبریزاد با اشاره به لزوم کاهش ابهامات سیاسی گفت: «در صورتی که این ابهامات برطرف شود و به یک ثبات یا آرامش نسبی سیاسی برسیم و فضای ابهامآلودی که بر کشور سایه انداخته کاهش یابد، میتوان انتظار رشد بازار را داشت. اما در شرایط فعلی، بازار نیاز دارد در این سطوح دستبهدست شود؛ به این معنا که سرمایهگذارانی که تحمل این سطح از ریسک را ندارند، از بازار خارج شوند و در مقابل، افرادی که حاضر به پذیرش ریسک هستند، با توجه به ارزندگی بنیادی شرکتها، اقدام به خرید و سرمایهگذاری کنند.»
او با مقایسه شرایط فعلی بازار با یک مقطع مشابه گفت: «فضای فعلی بازار تا حد زیادی شبیه شرایط شهریورماه امسال است؛ دورهای که سایه جنگ بر فضای کشور وجود داشت و بازار با افت سریع به سطوح ارزنده رسید. در آن مقطع نیز برخی از سرمایهگذاران بهدلیل ترس اقدام به فروش کردند و برخی دیگر خرید انجام دادند. در ادامه، عواملی مانند آزادسازی نرخ ارز، تکنرخی شدن دلار و حذف دلار نیما باعث شد بازار رشد مناسبی را تجربه کند.»
خبریزاد تاکید کرد: «در شرایط کنونی نیز بازار بهدلیل ریسکهای غیربنیادین و سیستماتیک افت شدیدی را تجربه کرده و به نقاطی رسیده که برای برخی سرمایهگذاران معتقد به ارزندگی بنیادی، میتواند زمان مناسبی برای خرید باشد؛ چرا که ممکن است قیمتهای فعلی در دو یا سه ماه آینده دیگر در دسترس نباشد. با این حال، همه چیز به اخبار لحظهای و تحولات سیاسی، بهویژه در این آخر هفته که شایعات شدت گرفته، وابسته است.»
