عوامل موثر بر رفت و برگشت پول بررسی شد؛
بازارها در بزنگاه بلاتکلیفی
این وضعیت میتواند چند سناریوی متفاوت را پیشروی بازار قرار دهد. در سناریوی نخست، اگر فضای مذاکرات همچنان مبهم و فرسایشی باقی بماند، احتمال تداوم ورود پول به صندوقهای درآمد ثابت و تقویت رویکرد محافظهکارانه در بازارها افزایش مییابد. در سناریوی دوم، در صورت مخابره سیگنالهای مثبت و قابل اتکا از مذاکرات، بخشی از این نقدینگی میتواند بهتدریج از صندوقهای کمریسک خارج شده و به سمت طلا حرکت کند. در این میان اگر بازار سهام نیز باز شود میتواند پس از تخلیه شوک اولیه فروش، به مرور سرمایههای خرد به سمت بازار سهام حرکت کند. کارشناسان در مورد سناریوی سوم میگویند، نبود قطعیت از وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور، موجب رفتوبرگشت سریع جریان پول میان صندوقها و سایر بازارها خواهد شد و فضای بیثباتی را تشدید خواهد کرد. ورود پرقدرت پول به صندوقهای درآمد ثابت در روز شنبه را نیز میتوان سیگنالی از حساسیت بالای سرمایهگذاران نسبت به تحولات مذاکراتی ارزیابی کرد.
در حال حاضر فضای فعلی بازارهای مالی متاثر از عدمقطعیتها و بلاتکلیفی قرار گرفته است. شرایطی که تصمیمگیری را برای سرمایهگذاران همه بازارها، دشوار کرده است. نبود چشمانداز روشن از تحولات سیاسی و اقتصادی، از یکسو و تداوم وقفه در برخی بخشهای بازار سرمایه از سوی دیگر، باعث شده است تا بسیاری از سرمایهگذاران در حالت بلاتکلیف قرار بگیرند و از اتخاذ تصمیمهای پرریسک خودداری کنند. به همین دلیل در این شرایط، رفتارهای محافظهکارانه تقویت میشود و تمایل به نگهداری دارایی در ابزارهای کمریسک مانند صندوقهای با درآمد ثابت افزایش مییابد. این رویکرد ناشی از چشمانداز کم ریسک این ابزارها است. در واقع سرمایهگذار در این وضعیت با توجه به نبود اطلاعات قابل اتکا، رویکردی جدی در مورد وضعیت سرمایهگذاری ندارند. از سوی دیگر، نوسان در اخبار و سیگنالهای متناقض نیز به تشدید این وضعیت دامن زده و باعث شده جریان نقدینگی میان بازارها ثبات لازم را نداشته باشد. از اینرو، تا زمانی که متغیرهای اثرگذار بهویژه در حوزه سیاست خارجی و تصمیمات کلان اقتصادی به سطحی از ثبات و پیشبینیپذیری نرسند، انتظار میرود، بلاتکلیفی سرمایهگذاران ادامه یابد. همین امر مانع شکلگیری روندهای پایدار در بازارها شود.
رویکرد جدید سرمایهگذاری
در شرایطی که معاملات بازار سهام همچنان متوقف است، تمرکز فعالان بازار سرمایه بهطور محسوسی به سایر ابزارهای قابل معامله معطوف شده است. یک کارشناس بازارهای مالی در تشریح وضعیت این روزهای بازار سرمایه در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» گفت: با توجه به تداوم توقف معاملات سهام در بورس تهران، عمده توجه سرمایهگذاران به سمت صندوقهای درآمد ثابت و همچنین گواهیها و صندوقهای کالایی جلب شده است. حجت سرهنگی افزود: در حال حاضر، صندوقهای کالایی از جمله صندوقهای طلا و نقره، در کنار گواهیهای کالایی نظیر گواهی مس، میلگرد و حتی برخی داراییهای مبتنی بر کالا، به یکی از مقاصد اصلی سرمایهگذاران تبدیل شدهاند. این بخش از بازار، بهدلیل باز بودن و امکان نقدشوندگی، عملا جایگزین موقت بازار سهام شده است.
این کارشناس با اشاره به اثرگذاری متغیرهای سیاسی بر رفتار بازارها اظهار کرد: با توجه به تحولات سیاسی اخیر و اخباری که پیرامون اعزام هیات ایرانی به اسلامآباد و همچنین روند مذاکرات میان ایران و آمریکا در جریان است، طبیعی است که بخش عمدهای از توجه بازارها به این موضوع معطوف شود. در چنین شرایطی، بازار در فاز انتظار قرار گرفته و سرمایهگذاران تا زمان روشن شدن نتایج مذاکرات، از اتخاذ تصمیمهای پرریسک خودداری میکنند.
او ادامه داد: ابهامات موجود و سناریوهای مختلفی که پیش روی بازار قرار دارد، موجب شده است سرمایهگذاران در شرایط فعلی بیش از آنکه بهدنبال کسب بازدهی باشند، بر مدیریت ریسک تمرکز کنند. به همین دلیل، ترجیح غالب، حرکت به سمت داراییهای کمریسکتر است.
این تحلیلگر بازار سرمایه تصریح کرد: در حال حاضر، بهدلیل نبود چشمانداز روشن در کوتاهمدت و همچنین بسته بودن بازار سهام، جریان نقدینگی بهطور عمده به سمت صندوقهای درآمد ثابت و ابزارهای کالایی هدایت شده است. این روند بهخوبی در معاملات روزهای اخیر قابل مشاهده است..
حجت سرهنگی با اشاره به وضعیت صندوقهای درآمد ثابت گفت: همانطور که در معاملات اخیر مشاهده شد، صندوقهای درآمد ثابت با ورود قابلتوجه پول حقیقی همراه بودند. این موضوع نشان میدهد، این ابزارها همچنان بهعنوان یک پناهگاه امن برای سرمایهگذاران محسوب میشوند.
او افزود: در مقاطع قبلی نیز، بهویژه پس از بازگشایی صندوقهای درآمد ثابت، شاهد آن بودیم که بخش عمدهای از ورود پول به این صندوقها اختصاص داشت. این مساله بیانگر آن است که در شرایط عدمقطعیت، اولویت سرمایهگذاران حفظ اصل سرمایه است.
این کارشناس با تاکید بر نقش نقدشوندگی در انتخاب سرمایهگذاران خاطرنشان کرد: یکی از ویژگیهای مهم صندوقهای درآمد ثابت، سطح بالای نقدشوندگی آنهاست. در شرایطی که آینده کوتاهمدت برای سرمایهگذاران قابل پیشبینی نیست، طبیعی است که آنها به سمت ابزارهایی حرکت کنند که امکان ورود و خروج سریعتری دارند.
پوشش ریسک
به گفته این کارشناس، در چنین فضایی، بسیاری از سرمایهگذاران ترجیح میدهند تا مشخص شدن نتیجه مذاکرات، در موقعیت دفاعی باقی بمانند. به همین دلیل، علاوه بر صندوقهای درآمد ثابت، بخشی از منابع خود را نیز به صندوقهای کالایی و گواهیهای کالایی اختصاص میدهند.
این تحلیلگر با اشاره به نقش صندوقهای کالایی در مدیریت ریسک گفت: صندوقهای کالایی، بهویژه صندوقهای مبتنی بر طلا، علاوه بر آنکه ابزار پوشش ریسک محسوب میشوند، این امکان را نیز فراهم میکنند که سرمایهگذاران از تغییرات متغیرهای کلان اقتصادی بهرهمند شوند.
این کارشناس گفت: در اقتصاد ایران، بخش عمدهای از تحولات بهویژه در حوزه داخلی، در نهایت خود را در نرخ ارز نشان میدهد. از سوی دیگر، در سطح جهانی نیز قیمت کامودیتیها مانند طلا، نقره و مس تحتتاثیر متغیرهای اقتصادی قرار دارند. بنابراین، سرمایهگذاری در این حوزه میتواند نوعی پوشش در برابر نوسانات باشد.
او افزود: به همین دلیل، بسیاری از سرمایهگذاران به صندوقهای کالایی نهتنها بهعنوان ابزار سرمایهگذاری، بلکه بهعنوان نوعی بیمه نگاه میکنند. در حال حاضر نیز مشاهده میشود که ترکیب پرتفوی برخی سرمایهگذاران شامل بخشی در صندوقهای درآمد ثابت و بخشی در صندوقهای کالایی است.
حجت سرهنگی در ادامه به تفاوت رفتار سرمایهگذاران در صندوقهای طلا و نقره اشاره کرد و گفت: نکته قابلتوجه در معاملات اخیر، خروج پول حقیقی از صندوقهای طلا و در مقابل، ورود پول به صندوقهای نقره است. این در حالی است که صندوقهای طلا در حال حاضر حباب قابلتوجهی ندارند، اما برخی صندوقهای نقره با حباب قیمتی مواجهاند.
او در توضیح این مساله گفت: با وجود این موضوع، جذابیت نقره برای سرمایهگذاران افزایش یافته است. دلیل این امر را میتوان در ویژگیهای بنیادی این فلز جستوجو کرد. نقره علاوه بر کاربردهای سرمایهگذاری، در حوزههای صنعتی نیز کاربرد گستردهای دارد و در سالهای اخیر، با رشد صنایع جهانی، تقاضا برای آن افزایش یافته است.
این تحلیلگر تصریح کرد: بر همین اساس، برخی سرمایهگذاران با نگاه به آینده، ریسک وجود حباب در صندوقهای نقره را پذیرفتهاند و همچنان به این بازار ورود میکنند. انتظار آنها این است که در صورت بهبود شرایط اقتصاد جهانی، نقره بتواند رشد قیمتی بیشتری نسبت به سایر فلزات تجربه کند.»
به گفته این کارشناس، فضای کلی بازار تحت تاثیر مذاکرات، تا حدی با نگاه کاهشی نسبت به نرخ ارز همراه است. اما با وجود این انتظار، همچنان ورود پول به صندوقهای نقره ادامه دارد که نشاندهنده غلبه نگاه جهانی بر این بازار است.
او گفت: در شرایط فعلی، با توجه به باز بودن صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای کالایی، عمده جریان سرمایهگذاری به این بخشها هدایت شده است. انتخاب میان این ابزارها نیز تا حد زیادی به درجه ریسکپذیری سرمایهگذاران بستگی دارد.
حجت سرهنگی بیان کرد: بهطور کلی توصیه میشود سرمایهگذاران در این مقطع، ترکیبی از داراییهای کمریسک مانند صندوقهای درآمد ثابت و ابزارهای پوششدهنده ریسک مانند صندوقهای کالایی را در پرتفوی خود داشته باشند تا بتوانند در برابر نوسانات احتمالی از سرمایه خود محافظت کنند.
