بازخوانی واکنشهای داخلی به آغاز مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان
اجماع ملی پشت مذاکره
به گزارش «ایلنا»، محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکرهکننده ایران، در بدو ورود به پاکستان با ادبیاتی صریح به اظهارات معاون رئیسجمهور آمریکا واکنش نشان داد. وی با یادآوری تجربه تلخ پیمانشکنیهای مکرر واشنگتن، تاکید کرد که ایران با وجود داشتن حسن نیت، هیچ اعتمادی به طرف مقابل ندارد. قالیباف با اشاره به دو بار حمله دشمن در میانه مذاکرات طی یک سال گذشته، این اقدامات را جنایت جنگی توصیف کرد و هشدار داد که اگر طرف آمریکایی به دنبال نمایش بیحاصل یا عملیات فریب باشد، ایران آماده است تا حقوق خود را با تکیه بر توان ملی و ایمان به خدا محقق کند. این سخنان در واقع ترسیمکننده چارچوب اصلی حرکت ایران در اسلامآباد بود؛ مذاکره از موضع قدرت و نه از موضع نیاز. در همین راستا، محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، با نگاهی راهبردی به ترکیب تیمهای مذاکرهکننده، مرز میان توافق ممکن و بنبست محتوم را ترسیم کرد. به گزارش «ایرنا» عارف در پیامی به زبان انگلیسی تاکید کرد که دستیابی به توافقی مفید برای جهان تنها زمانی میسر است که طرف مقابل با رویکرد «اول آمریکا» وارد میدان شود؛ اما اگر نمایندگان «اول اسرائیل» بر میز مذاکره چیره باشند، هیچ توافقی حاصل نخواهد شد.
وی با صراحتی دیپلماتیک هشدار داد که در صورت تداوم رویکرد صهیونیستی در تیم آمریکایی، ایران دفاع خود را با شدتی بیش از گذشته ادامه خواهد داد و هزینههای این لجاجت بر دوش جهان سنگینی خواهد کرد. این موضعگیری نشان داد که دولت ایران به خوبی از نفوذ لابیهای صهیونیستی بر سیاست خارجی آمریکا آگاه است و آمادگی دارد تا در صورت لزوم، بار دیگر زبان اسلحه را جایگزین زبان دیپلماسی کند. همزمان با این تحرکات دیپلماتیک، تحلیلگران داخلی بر این باورند که آنچه آمریکاییها را به پای میز مذاکره در پاکستان کشانده، نه تغییر ماهیت آنها، بلکه واقعیتهای سخت حاکم بر میدان نبرد بوده است. به گزارش «ایسنا» بهنام سعیدی، عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در یک گفتوگوی تلویزیونی صراحتا اعلام کرد که مهمترین عامل عقبنشینی آمریکا، دست برتر ایران در میدان جنگ بوده است.
وی با اشاره به هدف قرار گرفتن ۱۷پایگاه آمریکا و پالایشگاههای راهبردی توسط نیروهای مسلح ایران، وضعیت شهرهای حیفا و تلآویو را بحرانی توصیف کرد و با استناد به اظهارات فرماندهان هوافضا، از شخم زده شدن مواضع دشمن سخن گفت. این عضو مجلس تاکید کرد که وحدت میان مردم و حاکمیت و عدم احساس کمبود در جامعه طی ۴۰روز جنگ، زیرساخت اصلی این پیروزی دیپلماتیک را فراهم کرده است. در جبهه رسانهای دولت نیز، الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت، مذاکرات کنونی را تصمیمی حاکمیتی و مورد تایید رهبر انقلاب دانست. به گزارش «ایسنا» حضرتی با انتشار مطلبی تاکید کرد که ایران در این چهل روز اراده خود را بر دشمن تحمیل کرده و امروز اگر سخن از مذاکره است، این تصمیمی از موضع قدرت و با اتفاقنظر ارکان اصلی نظام است.
او این مذاکرات را صدای یک ایران متحد و سرافراز دانست که همانگونه که در سنگرها عقب ننشست، در راهروهای دیپلماسی نیز از عزت خود صیانت خواهد کرد. این نگاه نشاندهنده آن است که برخلاف دورههای پیشین، اکنون شکاف و اختلافنظر زیادی میان بخشهای مختلف حاکمیت در قبال پرونده مذاکرات وجود ندارد و تیم مذاکرهکننده با پشتوانهای عظیم از اجماع ملی راهی اسلامآباد شده است. معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیسجمهوری نیز اظهار کرد: پیوند تاریخی که امروز بین میدان و خیابان و دیپلماسی برقرار و استوار شده رمز قدرت ماست. به گزارش «ایسنا» مهدی طباطبایی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: پیوند تاریخی که امروز بین میدان و خیابان و دیپلماسی برقرار و استوار شده، رمز قدرت ماست. دست نیروهای مسلح روی ماشه تنبیه خطاکاران است، دل مردم در خیابان برای فتح میتپد و چشمان تیزبین مردان دیپلماسی به شکار ظفر برای ایران نشسته است.
از سوی دیگر، چهرههای سیاسی با گرایشهای مختلف نیز بر ضرورت حفظ اتحاد داخلی تاکید کردهاند. علی احمدنیا در حساب شخصی خود نوشت که همه باید یکصدا از نمایندگان ایران حمایت کنند تا عزت ایرانی به ارمغان بیاید. همچنین حسامالدین آشنا با نگاهی تهاجمی به ماهیت این نشست، خاطرنشان کرد که ایران با ایالات متحده مذاکره نمیکند، بلکه از او مطالبه میکند. این تغییر لحن از «گفتوگو برای توافق» به «مطالبه برای احقاق حق»، نشاندهنده تغییر موازنه قوا پس از نبرد چهل روزه است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز با تکرار تعبیر «مذاکره دست به ماشه»، یادآور شد که تیم ایرانی با کولهباری از مطالبات مردم و داغهای نشسته بر دل ملت، به ویژه کودکان میناب، وارد این کارزار شده است تا نشان دهد دیپلماسی ایران ریشه در دردهای واقعی جامعه دارد.
در این میان، حزب همبستگی نیز با صدور بیانیهای، ایستادگی ملت در برابر ابرقدرتها و رژیم نسلکش اسرائیل را تبریک گفت و از تصمیم خردمندانه شورای عالی امنیت ملی در موافقت با آتشبس حمایت کرد. به گزارش «ایرنا» این تشکل سیاسی ابراز امیدواری کرد که دیپلماسی بتواند دستاوردهای میدان رزم را تثبیت و سایه جنگ را از سر تمامیت ارضی کشور دور کند. فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز با اشاره به پیگیریهای مکرر آمریکا از طریق کشورهای همسایه برای توقف جنگ، هشدار داد که نباید دچار خوشبینی غیرواقعبینانه شد. وی تاکید کرد که آتشبس تنها زمانی پذیرفته شد که دشمن شکست خود را لمس کرد و اکنون نیز باید با تکیه بر سیاستهای راهبردی رهبری، مانع از زیادهخواهی طرف مقابل شد.
واکنشهای داخلی به تحولات اخیر نشاندهنده نوعی اجماع بر سر پیروزی راهبردی در سایه مقاومت است؛ بهطوریکه اسحاق جهانگیری، معاون پیشین دولت یازدهم و دوازدهم آتشبس دو هفتهای را نه یک توافق ساده، بلکه نقطه عطفی برای عبور از بحرانهای بزرگ و نشانهای از ناکامی متجاوزان در دستیابی به اهدافشان میداند. از نظر او، این دستاورد که در اوج فشارهای خارجی حاصل شده، اکنون بستری برای تثبیت اقتدار ملی فراهم کرده است. در همین راستا، رویکرد رسمی دولت بر پیوند میان شجاعت در مذاکرات و تعهد به رفاه داخلی استوار شده است. رئیسجمهور پزشکیان با حمایت قاطع از هیات اعزامی به اسلامآباد، اطمینان داده است که این تیم با تمام وجود از منافع ملی صیانت میکند. پیام اصلی دولت به فضای داخلی این است که دیپلماسی در پاکستان، خللی در روند خدمترسانی به مردم ایجاد نخواهد کرد و فارغ از هر نتیجهای که در این گفتوگوها رقم بخورد، اولویت اصلی دستگاه اجرایی، ایستادگی در کنار مردم و تداوم خدمات دولتی باقی خواهد ماند.
یکی از تفصیلیترین دیدگاهها پیرامون این مذاکرات متعلق به علیرضا زاکانی، شهردار تهران و رئیس سابق کمیسیون برجام در مجلس، بود. به گزارش خبرگزاری مهر، زاکانی با ارائه توصیههایی دهگانه، تاکید کرد که نمایندگان ایران باید با نگاهی تمدنی و بهعنوان یک قدرت بزرگ بینالمللی وارد مذاکره شوند. وی با یادآوری تجربه برجام، بر ضرورت اخذ تضامین محکم بینالمللی تاکید کرد و خواستار آن شد که تیم آمریکایی-صهیونیستی به عنوان جنایتکار پاسخگوی اقدامات خود باشد. زاکانی همچنین بر حق ایران در غنیسازی بر اساس نیازهای صلحآمیز، از جمله غنیسازی ۶۰درصد برای پیشرانهای هستهای تاکید کرد و خواستار گشوده شدن مسیری برای پیگیری حقوقی جنایات ترامپ و نتانیاهو در خلال این مذاکرات شد.
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین کشورمان، نیز پیشتر با اشاره به جدیت ایران در این مسیر، اعزام مقامات با بالاترین سطح اختیار به اسلامآباد را نشانه حسن نیت تهران دانسته بود. به گزارش خبرگزاری مهر، ظریف ابراز امیدواری کرد که طرف آمریکایی درک کند تنها راه خروج از بنبست کنونی، کنار گذاشتن توصیههای جنایتکاران و دستیابی به یک توافق عادلانه پیش از از دست رفتن فرصتهاست. آنچه از مجموع این واکنشها برمیآید، این است که ایران در مذاکرات پاکستان، نه به دنبال آرامشی لرزان، بلکه به دنبال تثبیت نظم جدیدی است که در آن قدرت نظامی و نفوذ منطقهایاش بهعنوان واقعیتهای غیرقابل انکار توسط غرب پذیرفته شود. گزارشها از اسلامآباد حاکی است که چشمان تیزبین دیپلماسی ایران، درحالیکه دست نیروهای مسلح همچنان روی ماشه است، به دنبال شکاری بزرگ برای تامین منافع ملی است.
