بازداشت رئیس جمهور ونزوئلا افکار عمومی چین را دوپاره کرده است؛
سایه سقوط مادورو بر سر اژدها
«لی یوآن» در گزارش دیروز سهشنبه در نیویورکتایمز نوشت، در عرض چند ساعت، این گفتمان آنلاین به یک بحث نیابتی درباره قدرت چین، محدودیتها و آینده آن تبدیل شد. برای چینیهای ملیگرا، عملیات نظامی ایالات متحده، بیقانونی آمریکا و ناامیدی در چین را از آنچه آنها خویشتنداری پکن میدانند، بهویژه در مورد تایوان، آشکار کرده بود. برای کسانی که از دولت انتقاد میکنند، این ماجرا آسیبپذیری حتی رهبران مستبد ریشهدار را برجسته کرد.
در رسانه اجتماعی «ویبو»، هشتگ مربوط به دستگیری مادورو به رتبه اول در فهرست جستوجوی داغ این پلتفرم رسید. طبق دادههای این پلتفرم، این هشتگ در ۲۴ ساعت اول بیش از ۶۰۰میلیون بازدید داشته است. این واکنشها نشان داد که جامعه چین به دو دسته تقسیم شده است: اول، کسانی که میخواهند کشورشان به همان اندازه که رئیسجمهور ترامپ از قدرت آمریکا استفاده میکند، بدون عذرخواهی قدرت را در دست داشته باشد و دوم، کسانی که ونزوئلا را هشداری در مورد اینکه حکومت شخصی، انعطافناپذیری ایدئولوژیک و سوءمدیریت اقتصادی ممکن است به کجا منجر شود، میبینند. ونزوئلا به یک «آزمون رورشاخ سیاسی» تبدیل شده است: برای برخی، اثبات تکبر آمریکایی و برای برخی دیگر، نگاهی اجمالی به آینده احتمالی چین.
برای شی، دستگیری مادورو در لحظهای ناخوشایند فرا رسید. او با فشار مفسران ملیگرایی روبهرو است که برای اقدام قاطع در مورد تایوان، دست به تحریکاتی میزنند. در یک پست در ویبو خوانندهای گفته بود: «اگر ایالات متحده میتواند رئیسجمهور کشور دیگری را دستگیر کند، چین نیز قطعا میتواند لای چینگ-ته، رئیسجمهور تایوان را دستگیر کند». کاربر دیگری پاسخ داد: «مساله این نیست که چین قادر به این کار نیست. مساله این است که چین جرات انجام این کار را ندارد.» در طول سالها، دولت چین حمایت سیاسی و مالی قابلتوجهی از مادورو کرده است.
تصویری در ایکس با این عنوان به اشتراک گذاشته و به دو زبان چینی و انگلیسی نوشته شده بود: «ما از ترامپ برای دستگیری شی جینپینگ و آزاد کردن ۱.۴میلیارد چینی استقبال میکنیم.» بعید است تصاویری از این دست در پلتفرمهای چینی قابل مشاهده باقی بمانند. ونزوئلا جایگاه ویژهای در فکر چینیها دارد. سالها، پکن ونزوئلا را بهعنوان مدرکی ارائه میداد که نشان میداد چین میتواند به ایجاد یک نظم جهانی جایگزین مبتنی بر حاکمیت و همکاری بین کشورها بدون دخالت در امور داخلی یکدیگر کمک کند. این دیدگاه با پول پشتیبانی میشد. از اواسط دهه ۲۰۰۰، چین دههامیلیارد دلار وام به ونزوئلا اعطا کرد، عمدتا از طریق ترتیبات نفت در برابر وام.
منطق ساده به نظر میرسید: چین به انرژی نیاز داشت و ونزوئلا به پول نقد و حمایت سیاسی. این معاملات در آن زمان توسط رسانههای دولتی چین و تفسیرهای رسمی بهعنوان معاملاتی موثر و مبتنی بر بازار به تصویر کشیده میشدند. هوگو چاوز مشارکت چین و ونزوئلا را بهعنوان «الگویی» برای سایر کشورهای آمریکای لاتین توصیف کرد. ونزوئلا یک مطالعه موردی است که نشان میدهد چه اتفاقی میافتد وقتی حکومت استبدادی دچار رکود میشود، نهادها تهی میشوند و وفاداری سیاسی بر شایستگی غلبه میکند. در بحثهای چینی، سوال صریح این است: آیا چین به ونزوئلای بعدی تبدیل خواهد شد؟ این چارچوببندی در چند روز گذشته با مقالهای از «لیو یو»، دانشمند علوم سیاسی با عنوان «چگونه یک ملت را نابود کنیم» که بازتاب بسیاری یافت، تقویت شد.
این مقاله که قبل از همهگیری کووید نوشته شد، ونزوئلا را نه بهعنوان یک ناهنجاری، بلکه بهعنوان هشداری در مورد چگونگی تشدید شکستهای حکومتی در طول زمان تلقی میکند. ترس از تبدیل شدن به ونزوئلای بعدی در طول سال گذشته تشدید شده است؛ زیرا رکود اقتصادی پیش روی چین کمتر چرخهای و بیشتر ساختاری به نظر میرسد. ونزوئلا به نمادی از کشوری تبدیل شده است که در آن سیستمها به تدریج از کار میافتند، کمبودها به روال تبدیل میشوند و عملکردهای اساسی دولت هرگز به طور کامل احیا نمیشوند.
