حملات اسرائیل به جنوب لبنان همراه با تخریب زیرساختهای بهداشتی بر شدت بحران افزوده است
حزبالله بهدنبال بازسازی تاکتیکهای رزمی
«اَنچال وُهرا»، ستوننویس «فارن پالیسی» در گزارشی نوشت، حزب الله در ۲ مارس وارد جنگ علیه اسرائیل شد. با این حال، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، میگوید حملات حزبالله به اسرائیل «هیچ ارتباطی» با لبنان ندارد. هفته گذشته، نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، اقدامات این گروه علیه اسرائیل را «نبردی دفاعی برای لبنان و شهروندانش» توصیف کرد. حملات موشکی حزبالله باعث حملات هوایی اسرائیل و تهاجم گسترده نیروهای زمینی این رژیم به جنوب لبنان شده است. اسرائیل در حال فشار آوردن به دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله است. این رژیم پلهای متصلکننده جنوبِ تحت کنترل حزبالله را با بقیه کشور بمباران کرده و تلویحا گفته که ممکن است اشغال طولانیمدت در پی داشته باشد. اسرائیل کاتز، وزیر جنگ اسرائیل، در ۲۴ مارس گفت که اسرائیل تا رودخانه لیتانی - حدود ۱۹ مایل از مرز اسرائیل - را «کنترل» خواهد کرد. او همچنین دبیرکل حزب الله لبنان را به ترور تهدید کرد.
تحلیلگران مرکز سوفان در گزارشی که در اوایل ماه مارس منتشر شد، گفتند: «حضور نیروهای اسرائیلی در خاک لبنان ممکن است به نفع حزبالله باشد و به آنها اجازه دهد تا این درگیری را به عنوان یک مبارزه مقاومتی علیه اشغال مطرح کنند». از سوی دیگر، «نیکول الخواجه» و «رناد منصور»، تحلیلگران چتمهاوس، هم نوشتند: «حضور طولانیمدت نظامی اسرائیل شرایطی را برای حزبالله ایجاد کرده تا تواناییهای نظامی خود را بازسازی کند و حمایت مردمی را دوباره بهدست آورد.»
بنا به گزارشها، مقامات لبنانی از ایالات متحده خواستهاند تا برای پایان دادن به حمله اسرائیل (که برخی کارشناسان معتقدند با چراغ سبز واشنگتن انجام شده است) میانجیگری کند. پاسخ تاکنون منفی بوده است. حزبالله در سال ۱۹۸۲ در بحبوحه تهاجم اسرائیل تشکیل شد. هزینههای متحمل شده توسط اسرائیل، ارتش این رژیم را ۱۸ سال بعد مجبور به ترک جنوب لبنان کرد. داستانهای قهرمانانه حزبالله، از جمله کمین علیه نیروهای اسرائیلی در طول سالهای اشغال و در جنگهای بعدی، غرور شیعیان را در این کشور برانگیخت.
طبق برخی گزارشها، حزب الله در قالب هستههای کوچکتر سازماندهی مجدد شده، فرماندهی و کنترل این گروه غیرمتمرکز شده تا هویت، مکان و ماموریتهای نیروهایش را مخفی نگه دارد و خطر ترور توسط اسرائیل را کاهش دهد. به نوشته «وُهرا»، ستوننویس «فارن پالیسی» اکنون، این نگرانی وجود دارد که درخواستهای جناح راست افراطی اسرائیل برای الحاق جنوب لبنان، موجب احیای حزبالله شود. بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی راست افراطی اسرائیل، گفته که اسرائیل باید «حاکمیت» خود را بر جنوب لبنان اعمال کند.
«ماها یحیی»، مدیر مرکز خاورمیانه کارنگی، در ایکس نوشت که حمله به لبنان، روایت مقاومت حزبالله را تایید میکند، لبنانیها را «از فرقههای مختلف به سمت گرد هم آمدن حول آنها» سوق میدهد و به ایجاد دهها حزبالله کوچک دامن میزند. اما تحلیلگران اسرائیلی میگویند که عملیات فعلی، حزبالله را از مرز دورتر میکند و اسرائیل را از برد زرادخانهاش دور نگه میدارد. «اِران لِرمَن»، سرهنگ بازنشسته اطلاعات و معاون مشاور امنیت داخلی سابق اسرائیل که اکنون به عنوان معاون رئیس موسسه استراتژی و امنیت قدس فعالیت میکند، گفت: «استراتژی اسرائیل این است که جنوب را حفظ کند و سپس بفهمد که آیا لبنانیها در مورد صلح جدی هستند و آیا میتوانند حزبالله را خلع سلاح کنند یا خیر.» در ماه گذشته، حدود ۱.۱میلیون لبنانی که اکثرا شیعه هستند از خانههای خود در جنوب آواره شدهاند. یک مقام امنیتی سابق اسرائیل اظهار کرد که اسرائیل اجازه بازگشت آنها را نخواهد داد. کاتز گفته که تمام خانههای نزدیک مرز با اسرائیل در امتداد مدل «رفح و بیت حانون» تخریب خواهند شد. اشاره او به مناطقی است که اسرائیل پس از حملات ۷ اکتبر در غزه با خاک یکسان کرد.
این اقدام احتمالا با هدف خشمگین کردن پایگاه حمایتی حزبالله، ایجاد تنشهای فرقهای (درحالیکه شیعیان به دنبال پناهگاه در محلههای تحت سلطه سنیها و مسیحیان هستند)، و ایجاد اصطکاک بین حزبالله و دولت لبنان انجام میشود. برخی استدلال میکنند که امنیت صرفا یک پوشش است و هدف واقعی اسرائیل اشغال دائمی خاک لبنان در تلاش برای هژمونی منطقهای است. «تریتا پارسی»، یکی از بنیانگذاران و معاون اجرایی موسسه کوئینسی برای کشورداری مسوولانه، گفت: «اسرائیل بارها و بارها این کار را انجام داده است. این رژیم به نام امنیت، یک منطقه حائل ایجاد میکند و سپس منطقهای دیگر». او با اشاره به حضور اسرائیل در منطقهای که قبلا یک منطقه غیرنظامی در سوریه بود، گفت: «به جولان [در سوریه] نگاه کنید، قرار بود یک منطقه حائل برای اسرائیل باشد، اما سپس بخشهای بیشتری از سوریه را اشغال کردند و اکنون آنها نیز بخشی از یک منطقه حائل گسترده هستند.» او افزود: «تا زمانی که هیچ فشار [بینالمللی] وجود نداشته باشد، اسرائیل به سیاست الحاق خود ادامه خواهد داد.»
خدمات درمانی لبنان در سیبل حملات اسرائیل
«جاستین صالحانی» هم در گزارش دیروز جمعه برای الجزیره روایت دیگری از جنگ اسرائیل در لبنان ارائه داد. او در گزارش خود افزود، حملات اسرائیل به لبنان فشار زیادی بر سیستم مراقبتهای بهداشتی این کشور وارد کرده است؛ اقدامی که کارشناسان و تحلیلگران میگویند بخشی از تلاش اسرائیل برای بیرون راندن مردم از جنوب این کشور است. به گفته وزارت بهداشت عمومی لبنان، یک ماه پس از تشدید اخیر حملات به لبنان، اسرائیل ۵۳ نفر از کادر پزشکی را کشته، ۸۷ آمبولانس یا مرکز پزشکی را نابود کرده و پنج بیمارستان را مجبور به تعطیلی کرده است. «لونا حماد»، هماهنگکننده پزشکی پزشکان بدون مرز در لبنان، به الجزیره گفت: «حملات اسرائیل و دستورات تخلیه گسترده، مردم را از مراقبت محروم کرده و فضای عملکرد خدمات بهداشتی را محدود میکند.» وی افزود که پزشکان بدون مرز «الگوی مستندی از حملات موثر بر مراقبتهای بهداشتی» را مشاهده کرده است.
در ۲ مارس، اسرائیل پس از آنکه حزبالله برای اولین بار در بیش از یک سال به حملات اسرائیل پاسخ داد، جنگ خود علیه لبنان را دوباره تشدید کرد. آتشبس ظاهری بین اسرائیل و حزبالله که از ۲۷ نوامبر ۲۰۲۴ برقرار بود. این در حالی است که بیش از ۱۰ هزار مورد نقض آتشبس ثبتشده توسط سازمان ملل از سوی اسرائیل و کشته شدن صدها لبنانی ثبت شده است. اسرائیل از حمله حزبالله به عنوان توجیهی برای گسترش حملات خود در سراسر لبنان و صدور دستور تخلیه اجباری گسترده برای جنوب این کشور و حومه جنوبی بیروت استفاده کرد. اکنون، ۱.۲میلیون نفر از خانههای خود آواره شدهاند، درحالیکه نیروهای اسرائیلی حمله به جنوب را آغاز کردهاند. مقامات اسرائیلی اعلام کردهاند که قصد اشغال منطقه، ایجاد یک منطقه به اصطلاح امنیتی و تخریب روستاهای بیشتر در آن سوی مرز را دارند. در بحبوحه ویرانی جنوب لبنان، زیرساختهای مراقبتهای بهداشتی منطقه (از جمله حملات به کارکنان پزشکی، آمبولانسها، مراکز دفاع مدنی و بیمارستانها) ویران شده است.
دکتر عبدالناصر ابوبکر، نماینده سازمان بهداشت جهانی در لبنان، به الجزیره گفت: «ما شاهد حمله مستقیم به برخی از مراکز بهداشتی بودهایم.» او همچنین از آوارگی کارکنان مراقبتهای بهداشتی به عنوان بخشی از فرسایش بخش مراقبتهای بهداشتی لبنان یاد کرد. سهشنبه هفته گذشته، بیمارستان دانشگاه جبل عامل در صور، در امتداد ساحل جنوب لبنان، برای پنجمین بار مورد حمله قرار گرفت. پنج بیمارستان در ماه گذشته مجبور به تخلیه شدهاند. حتی قبل از جنگ با اسرائیل، سیستم مراقبتهای بهداشتی لبنان بهدلیل بحرانهای پیچیده، از جمله بحران مالی ۲۰۱۹ و جنگ ۲۰۲۴-۲۰۲۳، در وضعیت بدی قرار داشت. اما از ۲ مارس ۲۰۲۶ به دلیل حملات اسرائیل و آوارگی گسترده، فشار بیشتری وجود داشته است.
متخصصان مراقبتهای بهداشتی میگویند که تخریب زیرساختهای مراقبتهای بهداشتی نیز باعث آوارگی گسترده شده است. همه اینها بخشی از چیزی است که آنها معتقدند یک استراتژی گستردهتر است: غیرقابل سکونت کردن جنوب لبنان. پزشکی که در بیروت مشغول درمان آوارگان است، با درخواست عدم ذکر نامش، به الجزیره گفت: «شما نمیتوانید در جایی زندگی کنید که مراقبتهای پزشکی اولیه وجود ندارد و البته اکنون این امر فشار زیادی بر مراکز درمانی اینجا ایجاد کرده است، جایی که مردم آواره شدهاند، زیرا اکنون بیش از یکمیلیون نفر دیگر وجود دارند که به سیستم بهداشتی اینجا نیاز خواهند داشت.» تعداد زیاد آوارگان همچنین به این معنی است که مراکز درمانی تحت فشار بیشتری نسبت به قبل هستند. به گفته ابوبکر، پذیرش در اورژانس به صورت تصاعدی افزایش یافته است.
