شورش گرسنگان در کوبا

دولت ترامپ از ژانویه تقریبا تمام منابع نفتی کوبا را قطع کرده تا دولت کمونیست این کشور را به میز مذاکره بکشاند. این اقدام باعث خاموشی‌های گسترده در سراسر کشور و بدتر شدن بحران انسانی شده است. ایالات متحده اگرچه به یک تانکر روسی برای تحویل نفت اجازه ورود داد – به عنوان مهلتی موقت به کوبا - اما شرایط وخیم کوبا باعث ایجاد اعتراضاتی شده که به ندرت در این جزیره دیده می‌شود. 

«دیوید سی. آدامز» و «آنی کوریل» در گزارشی برای نیویورک تایمز در این باره نوشتند، کوبایی‌ها در تظاهرات شبانه قابلمه و ماهیتابه به هم می‌کوبند و شعارهای دیواری ضد دولتی روی دیوارها ظاهر شده است. شاید قابل‌توجه‌ترین نشانه افزایش خشم این بود که مردم در شهر مرکزی «مورون» در ماه مارس به یک دفتر مرکزی حزب کمونیست حمله کردند. کارشناسان امور کوبا گفتند که این اولین بار است که در تقریبا ۷۰ سال گذشته از زمان به قدرت رسیدن فیدل کاسترو، به یک دفتر دولتی حمله شده است. «آلینا لوپز»، مورخ و فعال در ماتانزاس، شهری بندری در شرق ‌هاوانا، گفت: «جامعه مدنی - به تدریج و همان‌طور که در چنین سیستم‌هایی اتفاق می‌افتد - در حال ظهور است».

با این حال، کوبا فاقد یک جنبش مخالف قابل‌توجه است زیرا بسیاری از چهره‌های مخالف یا زندانی شده یا مجبور به تبعید شده‌اند. خانم لوپز گفت، خروج بیش از یک‌میلیون نفر از این جزیره از سال ۲۰۲۰، کوبا را به یکی از پیرترین جمعیت‌های منطقه تبدیل کرده و تعداد بسیار کمتری از جوانان را برای رهبری این جریان به همراه داشته است. با این حال، تعداد اعتراضات مردمی در حال افزایش است. به گفته «کوبالِکس» - یک گروه حقوق بشری کوبایی که دفتری مرکزی در ایالات متحده دارد - از ۳۰ مورد در ژانویه به ۲۲۹ مورد در ماه مارس رسید.

رئیس‌جمهور کوبا، میگل دیاز-کانل، ناامیدی مردم از خاموشی‌ها و کمبود سوخت و غذا پس از اعتراض مورون را تصدیق کرد، اما تقصیر را به گردن محاصره نفتی ایالات متحده انداخت. به نوشته «آدامز- کوریل»، اعتراضات امسال اگرچه کوچک بوده‌اند، اما برخی از کارشناسان می‌گویند که اینها نشانه‌ای از شعله‌ور شدن اعتراضات بیشتر در صورت وخیم ماندن شرایط هستند. «مایکل جی. بوستامانته»، استاد تاریخ و رئیس مطالعات کوبا-آمریکا در دانشگاه میامی، گفت: «اگر شهروندان، حداقل در یک شهر نسبتا کوچک به نام مورون، پس از گذشت کمتر از سه ماه از این اعتراضات، سعی در آتش زدن مقر حزب کمونیست دارند، پنج یا شش ماه دیگر چه فایده‌ای دارد؟» اگرچه تبعیدیان کوبایی از اعتراضات ضد دولتی جدید استقبال کرده‌اند، اما کارشناسان می‌گویند بعید است که این اعتراضات به یک قیام مردمی تبدیل شود که رژیم کوبا را تهدید کند.

بوستامانته گفت هیچ اپوزیسیون سیاسی قابل اعتمادی، هیچ رهبری با شبکه‌ای قوی یا برنامه‌ای برای به دست گرفتن قدرت وجود ندارد. او با اشاره به رهبر اصلی مخالفان ونزوئلا گفت: «ماریا کورینا ماچادو وجود ندارد». دولت کوبا همچنین پس از آغاز اعتراضات گسترده در سال 2021، اقداماتی را اتخاذ کرد که مخالفت، از جمله سخنرانی آنلاین را بیشتر جرم‌انگاری می‌کرد. جرایمی مانند «افترا»، «تحقیر» و «تروریسم سایبری» مجازات زندان دارند. شرایط امروز کوبا شبیه به شرایطی است که اعتراضات ۲۰۲۱ را آغاز کرد. خاموشی، گرسنگی و بحران بهداشتی وجود دارد اما این بار، از بیماری‌های انتقال یافته از پشه مانند «چیکونگونیا». اگرچه دولت کوبا گفته که برخی از زندانیان سیاسی را آزاد خواهد کرد، اما نیروهای امنیتی بار دیگر در حال سرکوب هستند.

«یوانی سانچز»، روزنامه‌نگار مستقل با یک پادکست محبوب و دنبال‌کنندگان آنلاین زیاد، ویدئویی از اعتراض مورون با عنوان «همه ما مورون هستیم» منتشر کرد. او گفت که ساعاتی بعد، یک مامور امنیتی نقابدار دولت مانع از خروج او از آپارتمانش شد. «آنا سوفیا بنیتز سیلونته»، جوان ۲۱ ساله که در فضای مجازی با نام «آنا بنسی» شناخته می‌شود، در ویدئویی که ماه گذشته در ایکس منتشر و به سرعت پخش شد، به دولت کمونیست حمله کرد. او با مقایسه رژیم با یک «کارتل» که منابع و مردم کوبا را استثمار می‌کند، گفت: «وقت شما رو به اتمام است». بنسی گفته که به او دستور داده شده که از خانه‌اش خارج نشود. او گفت که مادرش نیز مورد بازجویی قرار گرفته است.

تحولات مربوط به مخالفت اکنون متفاوت است. در گذشته، پس از آنکه مردم اعتراض می‌کردند، سرکوب آغاز می‌شد و منتقدان رژیم فرار می‌کردند. اکنون، ایالات‌متحده در حال سرکوب مهاجرت است. نیکاراگوئه، تحت فشار ایالات متحده، ورود بدون ویزا برای کوبایی‌ها را متوقف کرد و یک مسیر فرار کلیدی را بست. به نوشته گزارشگران نیویورک تایمز، دسترسی به اینترنت، که در دوران دولت اوباما گسترش یافت، همچنان به کوبایی‌ها کمک می‌کند تا سانسور را دور بزنند و به اینترنت متصل شوند. در ماه فوریه، «کمیل زایاس پرز» هم می‌گوید: «روزهای این دیکتاتوری به پایان رسیده است.» او با اشاره به مذاکرات بین کوبا و ایالات متحده می‌افزاید: «ممکن است توافقی که حاصل می‌شود، توافقی باشد که ما اصلا آن را دوست نداریم.» اما او می‌گوید هر چه که در آینده اتفاق بیفتد، اگر به «یک دموکراسی واقعی» منجر شود، ارزشش را خواهد داشت. سه روز بعد، او و همکارش بازداشت شدند.