پست دونالد ترامپ درخواستها برای استناد به متمم بیستوپنجم قانون اساسی را مطرح کرده است
یاغی کاخ سفید
سناتور کریس مورفی، دموکرات ایالت کنتیکت، با توصیف این پست به عنوان مطلبی «کاملا و مطلقا جنونآمیز»، از کابینه خواست تا متمم بیستوپنجم قانون اساسی را مدنظر قرار دهند؛ متممی که به کابینه اجازه میدهد تحت شرایط خاصی رئیسجمهور را از قدرت برکنار کند. وی در اینباره نوشت: «اگر من در کابینه ترامپ بودم، روز عید پاک را صرف تماس با وکلای قانون اساسی درباره متمم بیستوپنجم میکردم. او تاکنون هزاران نفر را به کشتن داده است. او هزاران نفر دیگر را نیز خواهد کشت.»
متمم بیستوپنجم چیست؟
متمم بیستوپنجم قانون اساسی آمریکا که «انتقال سریع، منظم و دموکراتیک قدرت اجرایی را فراهم میکند»، به چهار بخش تقسیم میشود. بخش اول مقرر میدارد که در صورت فوت یا استعفای رئیسجمهور، معاون وی جایگزین او خواهد شد. بخش دوم ایجاب میکند که در صورت خالی شدن کرسی معاونت، رئیسجمهور باید فرد جدیدی را برای تصدی مقام معاونت نامزد کند. بخش سوم تصریح میکند که اگر رئیسجمهور ناتوان شود یا پیشبینی کند که ناتوان خواهد شد (مثلا به دلیل بیماری)، میتواند داوطلبانه اختیارات و وظایف خود را به طور موقت به معاون رئیسجمهور واگذار کند. بخش چهارم به معاون رئیسجمهور و اکثریت اعضای کابینه اجازه میدهد تا اعلام کنند که رئیسجمهور قادر به انجام وظایف خود نیست و در عوض، آن اختیارات و وظایف را به معاون رئیسجمهور محول کنند. این بخش ممکن است در شرایطی اعمال شود که رئیسجمهور قادر به اعلام ناتوانی خود نباشد یا از انجام آن امتناع ورزد. کنگره نیز میتواند با رای اکثریت دوسوم تصمیم بگیرد که آیا رئیسجمهور را برای همیشه برکنار کند یا او را به وظایفش بازگرداند.
به گزارش تایمز، از زمان تصویب متمم بیستوپنجم در سال ۱۹۶۷(در پی ترور رئیسجمهور جان اف. کندی در سال ۱۹۶۳) بخشهای اول، دوم و سوم تنها در چند مورد معدود به اجرا درآمدهاند. بخش دوم در سال ۱۹۷۳، زمانی که «جرالد فورد» پس از استعفای «اسپیرو اگنیو» به عنوان معاون رئیسجمهور منصوب شد، اعمال گردید. همچنین بخشهای اول و دوم در سال ۱۹۷۴، زمانی که فورد پس از استعفای «ریچارد نیکسون» به ریاستجمهوری رسید و معاون خود را منصوب کرد، مورد استفاده قرار گرفت.
رؤسای جمهور همچنین تاکنون چندین بار بر اساس بخش سوم این متمم، داوطلبانه از اختیارات خود کنارهگیری کردهاند. در سال ۱۹۸۵، رئیسجمهور «رونالد ریگان» درحالیکه تحت عمل جراحی سرطان قرار میگرفت، قدرت را به مدت هشت ساعت به معاون خود، «جورج اچ. دبلیو. بوش» منتقل کرد. در سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۷، رئیسجمهور «جورج دبلیو. بوش» در طول انجام کولونوسکوپی، قدرت را موقتا به معاونش، «دیک چینی» سپرد. در سال ۲۰۲۱ نیز رئیسجمهور «جو بایدن» در حین انجام کولونوسکوپی، قدرت را به مدت ۸۵ دقیقه به معاون خود، «کامالا هریس» واگذار کرد. اما بخش چهارم که روند برکناری غیرداوطلبانه یک رئیسجمهور مستقر را تشریح میکند، هرگز به اجرا درنیامده است. منتقدان ترامپ اکنون دقیقا به همین بخش اشاره میکنند؛ آنها میگویند اولتیماتوم اخیر او سندی دال بر «جنون» ترامپ است.
به گزارش نیوز ویک؛ ترامپ و سلف او، جو بایدن، با توجه به کهولت سن همواره با درخواستهایی از سوی منتقدان برای استناد کابینههایشان به متمم بیستوپنجم مواجه بودهاند؛ درخواستهایی که محوریت آنها نگرانی از سلامت جسمی و روانی آنها برای ایفای نقش ریاستجمهوری بوده است. هر دو نفر در زمان پیروزی در انتخابات، رکورد مسنترین فرد انتخابشده برای ریاستجمهوری را شکستند. ترامپ در حال حاضر تنها دو ماه با ۸۰ سالگی فاصله دارد و بایدن نیز در سال ۲۰۲۵ هنگام ترک دفتر ریاستجمهوری ۸۲ ساله بود. دموکراتها از زمان اولین دوره حضور ترامپ در کاخ سفید، در چندین مناسبت، از جمله پس از شورش ۶ ژانویه ۲۰۲۱ در ساختمان کنگره آمریکا، خواستار اجرای بخش چهارم متمم بیستوپنجم شدهاند.
در ماه اوت، مکسین واترز، نماینده دموکرات، پس از آنکه ترامپ «لیزا کوک» را از هیاتمدیره فدرالرزرو برکنار کرد، با بیان اینکه او قصد دارد اقتصاد آمریکا را زیر و رو کند، خواستار اعمال متمم بیستوپنجم علیه وی شد. درخواستهای جدید در پی پست ترامپ در شبکه «تروث سوشال» مطرح میشود. جان هاروود، خبرنگار سابق کاخ سفید در شبکه سیانان، در اینباره نوشت: «متمم بیستوپنجم دقیقا برای همین شرایط نوشته شده است». هاروود در ادامه نوشت: «ترامپ قادر به تفکر شفاف نیست. او نمیتواند به عنوان رئیسجمهور به طور موثری انجام وظیفه کند. متاسفانه رهبران حزب جمهوریخواه افرادی ضعیف و بیشخصیت هستند که حتی حاضر نیستند برای رفتاری شرافتمندانه تلاشی کنند.» البته این پست هاروود در بخش نظرات با انتقادات زیادی مواجه شد و کاربران نگرانیها درباره وضعیت سلامت بایدن را پیش کشیدند.
آدام کاکران، استاد کالج ایالتی مسا در کلرادو، نیز نوشت که او «یک گام فراتر» میرود و استدلال میکند که «عدم استناد به متمم بیستوپنجم در این مقطع، نقض سوگندی است که آنها در برابر این کشور یاد کردهاند.» وی افزود: «این موضوع را نباید چیزی جز سهلانگاری مجرمانه دانست، و آنها باید در قبال مرگ و ویرانی ناشی از این امر کاملا پاسخگو و مسوول شناخته شوند.» پاتریک هنینگسن، بنیانگذار رسانه «وایر قرن بیستویکم»، نوشت که ترامپ «یک لفاظی شیطانی در عید پاک» منتشر کرده است. او این پست را «نفرتانگیز» و «مایه شرمساری برای جایگاه او و کشور» خواند و نوشت: «به خاطر مصلحت ملت و امنیت جهان، این رئیسجمهورِ رو به زوال باید هرچه سریعتر از قدرت برکنار شود.» هنینگسن در پایان تاکید کرد: «اگر کسی در واشنگتن ذرهای شرافت برایش باقی مانده باشد، باید به دنبال راهی برای برکناری این بازیگر یاغی و کابینه روانپریش او باشد، پیش از آنکه همه ما را به جنگ جهانی سوم بکشانند. وفاداری آنها باید به کشور باشد، نه به ستاره هشتاد ساله و روانرنجور برنامههای تلویزیونی واقعنما که نقاب رئیسجمهوری آمریکا را بر چهره زده است.»
افزایش درخواستها برای اجرای بخش چهارم
یاسمین انصاری، نماینده دموکرات ایالت آریزونا، بامداد دوشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «متمم بیستوپنجم بیدلیل به وجود نیامده است. رئیسجمهور ایالات متحده یک دیوانه زنجیری و تهدیدی برای امنیت ملی کشور ما و بقیه جهان است.» سایر قانونگذاران دموکرات نیز با درخواست انصاری همصدا شدند. ملانی استنزبری، نماینده دموکرات نیومکزیکو، یکشنبه شب در کنار انتشار تصویری از پست ترامپ نوشت: «پادشاه لخت است. وقت اجرای متمم بیست و پنجم است. کنگره و کابینه باید وارد عمل شوند.» چندین جمهوریخواه و از متحدان سابق ترامپ نیز از قانونگذاران و کابینه او خواستهاند تا به این متمم استناد کنند.
جو والش، نماینده سابق کنگره و از جمهوریخواهان سرشناس جنبش «هرگز ترامپ»، با انتشار تصویری از تهدید رئیسجمهور نوشت: «این پست صبح عید پاک اوست. همین ۲ روز پیش، یکی از مشاوران مذهبی ترامپ، وی را با عیسی مسیح مقایسه کرد. او برای همیشه لکهننگی بر دامان این کشور و جهان خواهد بود. متمم بیستوپنجم، همین حالا.» آنتونی اسکاراموچی، که برای مدت کوتاهی در دوره اول ترامپ به عنوان مدیر ارتباطات کاخ سفید فعالیت میکرد اما از آن زمان به یکی از منتقدان سرسخت او تبدیل شده است، نوشت: «در چنین نقطهای بود که بنیانگذاران ما فکر کردند بهترین کار برکناری یک دیوانه از مسند اجرایی است. این روند با متمم بیستوپنجم رسمیت بیشتری یافت، اما اکنون افراد بیشتری باید خواهان برکناری این مرد شوند.»
تای کاب، وکیل کاخ سفید در دوره اول ترامپ که اکنون به یک منتقد برجسته تبدیل شده است، چهارشنبه گذشته در برنامه «جیم آکوستا» گفت: «با توجه به اینکه کابینه، متمم بیستوپنجم را برای مردی که به وضوح مجنون است اجرا نخواهد کرد این جنگ و این یاوهگوییهایی که هر شب ساعت ۲ یا ۴ بامداد یا هر زمان دیگری که ترامپ تصمیم میگیرد بدون هیچ نظارتی خود را تخلیه کند، آن را برجسته میسازد این موضوع سطح جنون و تباهی او را نشان میدهد».
مارجری تیلر گرین، نماینده سابق جمهوریخواه از جورجیا که زمانی پرچمدار جنبش ماگا بود اما رفتهرفته (بهویژه بر سر نحوه برخورد دولت با پروندههای اپستین) سرخورده شد، در پستی در شبکه ایکس نوشت: «هر کسی در دولت او که ادعای مسیحی بودن دارد، باید... از خدا طلب بخشش کند... و در جنون ترامپ مداخله کند... او دیوانه شده است و همه شما شریک جرم هستید.» برخی، با نگاهی به سال گذشته که در آن قطعنامههای اختیارات جنگی با هدف محدود کردن تصمیمات یکجانبه ترامپ (برای حمله به قایقهای مظنون به حمل مواد مخدر در کارائیب و اقیانوس آرام، اقدام نظامی علیه ونزوئلا و غیره) تا حد زیادی با شکست مواجه شدند، نسبت به توانایی کنگره برای مهار رئیسجمهور تردید دارند.
سایمون جنکینز، ستوننویس بریتانیایی، در روزنامه گاردین نوشت: «طبیعتا همه به محدودیتهای مشهور قانون اساسی بر نهاد ریاستجمهوری چشم دوختهاند. به طور فزایندهای صحبت از استناد به متمم بیستوپنجم به میان میآید تا رئیسجمهور فاقد صلاحیت برای تصدی این مقام اعلام شود. با این حال، شانس رخ دادن چنین اتفاقی بسیار اندک ارزیابی میشود.» جنکینز نوشت که ظهور یک اکثریت احتمالی دموکرات در انتخابات میاندورهای در اواخر سال جاری، بهترین شانس برای مهار ترامپ از طریق وتوی کنگره علیه «اختیارات اضطراری» او یا حتی استیضاح به شمار میرود.
با این وجود، خود ترامپ ماه گذشته اذعان کرد که استراتژی جنگی او ممکن است برخی را ترغیب کند تا برای اجرای متمم بیستوپنجم تلاش کنند. رئیسجمهور در ۲۶ مارس، درحالیکه مکررا تاکید داشت ایالات متحده و ایران در حال گفتوگوهای دیپلماتیک هستند، گفت: «نمیتوانم بگویم که قرار است چه کار کنیم، چون اگر میگفتم، دیگر مدت زیادی اینجا [در این مسند] نمینشستم.» او افزود: «آنها احتمالا... اسمش چیست؟ متمم بیستوپنجم؟ آنها متمم بیستوپنجم را به اجرا درمیآورند.»
