آیا مذاکرات اسرائیل و لبنان به نتیجه خواهد رسید؟
دیپلماسی روی لبه تیغ
«آدام شمسالدین» در گزارشی برای «میدل ایست آی» نوشت، سهشنبه هفته جاری (۲۵فروردین ماه) یک هیات لبنانی برای مذاکره در مورد پایان دادن به جنگ اسرائیل علیه لبنان و آینده حزبالله، با مقامات اسرائیلی در واشنگتن دیدار خواهد کرد.با این حال، برخی گزارش ها حاکی از آن بود که نواف سلام، نخستوزیر لبنان بهدلیل تحولات داخلی کشورش، سفر خود به واشنگتن را به تعویق انداخت. با این حال، گزارشهای دیروز شنبه ۲۲ فروردین حاکی از این بود که شهر «بنت جبیل»، شهرک تبنین از توابع این شهر، شهرک قنطره از توابع شهر مرجعیون، شهرک زفتا و اطراف شهرک زوطر در شهر نبطیه و شهرک المنصوری در استان صور هدف حملات هوایی سنگین اسرائیل قرار گرفت. همچنین جنگندههای اسرائیلی دیوار صوتی را در آسمان بیروت و چند منطقه دیگر لبنان شکستند. الشرق الاوسط اعلام کرد که اسرائیل با مذاکرات تدریجی و مرحله بندی شده با لبنان موافقت کرد اما همزمان بسیاری از مناطق این کشور را بمباران کرد.
به گفته دیپلماتها و مقامات لبنانی، هدف لبنان این است که اطمینان حاصل شود هرگونه گفتوگو و تصمیمی فقط از طریق ریاست جمهوری و نهادهای دولتی لبنان گرفته میشود. چهارشنبه هفته گذشته، بیش از ۱۰۰ حمله به بیروت و سایر مناطق لبنان در ۱۰ دقیقه انجام شد و کشتهها و زخمیهای بسیاری بر جا گذاشت. پس از این حمله و به دنبال آن فشارهای بینالمللی، اسرائیل اعلام کرد که حملات خود را کاهش میدهد و برای مذاکرات مستقیم با دولت لبنان در واشنگتن دیدار خواهد کرد. به نوشته گزارشگر «میدل ایست آی»، به محض اینکه آتشبس فروکش کند، دولت لبنان میخواهد هرگونه مذاکره با اسرائیل صرفا توسط نهادهای رسمی، به رهبری سیاسی رئیسجمهور جوزف عون انجام شود، نه از طریق سازوکارهای پراکندهای که قبلا برای رسیدگی به مسائل مرزی کشورها استفاده شده است.
یک منبع ارشد لبنانی به شرط فاش نشدن نام به المانیتور گفت، رهبری لبنان معتقد است که مرحله بعدی صرفا پایان دادن به بمباران اسرائیل نیست، بلکه این است که چه کسی میتواند در مورد شرایط آنچه در ادامه میآید مذاکره کند: دولت لبنان یا قدرتهای منطقهای. با این حال، حزبالله علی فیاض، نماینده حزب الله در مجلس لبنان، میگوید هرگونه اقدامی برای مذاکره باید تنها پس از آتشبس، عقبنشینی اسرائیل و بازگشت غیرنظامیان آواره انجام شود.
رهبری لبنان در اوایل سال۲۰۲۵، پس از جنگ ویرانگر اسرائیل علیه لبنان که در پی نسلکشی غزه آغاز شد، با ماموریت بازگرداندن اقتدار دولتی، پیشبرد اصلاحات و کسب حمایت بینالمللی، به قدرت رسید. اما این رهبری تحت سایه فروپاشی اقتصادی، نیازهای بازسازی و وابستگی مداوم خارجی فعالیت داشته است. صندوق بینالمللی پول در ماه فوریه اعلام کرد که بهبود نسبی لبنان بدون اصلاحات عمیق شکننده خواهد ماند، درحالیکه جنگ مجدد بیش از یکمیلیون نفر - یکپنجم جمعیت - را آواره کرده است. به همین دلیل است که مقامات لبنانی به طور فزایندهای از مذاکره از طریق دولت به عنوان یک اصل دیپلماتیک و یک استراتژی بقا صحبت میکنند. منابع متعدد لبنانی و منطقهای میگویند اسرائیل در تلاش است تا لبنان و ایران را به عنوان دو مساله از هم جدا کند. منابع نزدیک به ریاست جمهوری میگویند که انتظار میرود سلام در واشنگتن و نیویورک هرگونه پیشرفت دیپلماتیک را به عنوان دستاورد دولت لبنان جلوه دهد. اما حتی اگر او موفق شود آتشبس را بهعنوان نتیجه دیپلماسی دولت خود معرفی کند، این امر سلاحهای حزبالله یا آینده جنوب لبنان را از گفتوگوی گستردهتر ایالات متحده و ایران حذف نخواهد کرد.
اولین سفیر زن لبنان کیست؟
«بئاتریس فرحات» هم در گزارش دیروز شنبه ۱۱ آوریل در المانیتور نوشت، لبنان در حال آماده شدن برای مذاکرات مستقیم تاریخی با اسرائیل در واشنگتن در روز سهشنبه است (دنیای اقتصاد در روزهای اخیر گزارشهای متعددی در رابطه با لبنان منتشر کرده از جمله «مذاکرات مستقیم اسرائیل و لبنان» که دیروز شنبه منتشر شد). لبنان و اسرائیل که همچنان در جنگ هستند، آخرین بار در کنفرانس مادرید در سال ۱۹۹۱، برای مذاکرات مستقیم روبهروی هم نشستند. در آن زمان، با توجه به کنترل دمشق بر لبنان پس از جنگ داخلی، مسیر لبنان تحت کنترل سوریه بود. «ندا حماده»، سفیر لبنان در ایالات متحده، از روابط نزدیکتر ایالات متحده و لبنان حمایت میکند. جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، حماده را در ژوئن ۲۰۲۵ به عنوان سفیر لبنان در ایالات متحده، به عنوان بخشی از انتصابات دیپلماتیک که از سال ۲۰۱۷ به دلیل بحرانهای سیاسی و اقتصادی پی در پی در این کشور به تعویق افتاده بود، منصوب کرد. او اولین سفیر زن است که نماینده لبنان در واشنگتن است.
حماده در ۵ سپتامبر ۲۰۲۵ اعتبارنامه خود را به رئیسجمهور دونالد ترامپ تقدیم کرد و ابراز امیدواری کرد که بتواند «تغییرات بزرگی در روابط ایالات متحده و لبنان» ایجاد کند. او در دیداری در ماه ژانویه با اندی بیکر، معاون مشاور امنیت ملی ایالات متحده، در مورد استراتژی جدید امنیت ملی ایالات متحده و پیامدهای آن برای خاورمیانه، از جمله لبنان، گفتوگو کرد. او دیدارهایی در سطوح مختلف با مقامهای آمریکایی داشته و حتی با مقامهای عرب مستقر در واشنگتن هم دیدار داشته است. حماده پیش از پیوستن به هیات دیپلماتیک، سمتهای ارشدی در بانک جهانی داشت و در چندین سازمان دیگر خدمت کرد و در زمینه سیاست عمومی و امور مالی تجربه کسب کرد.حماده دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته امور مالی از دانشگاه جورج واشنگتن و مدرک کارشناسی در رشته مدیریت بازرگانی از دانشگاه آمریکایی بیروت است. او در دسامبر ۲۰۰۳ به عنوان اقتصاددان ارشد به بانک جهانی پیوست و رهبری برنامه مقایسه بینالمللی، یکی از بزرگترین ابتکارات آماری جهان، را بر عهده داشت. او به مدت ۱۵ سال تا آوریل ۲۰۱۹ در این سمت باقی ماند و سپس در ژوئن ۲۰۲۲ تا اکتبر ۲۰۲۳ مدیریت گروه دادههای توسعه بانک جهانی را بر عهده گرفت.
حماده پیش از پیوستن به بانک جهانی، با سازمان ملل متحد در زمینه تحلیل اقتصادی در خاورمیانه و شمال آفریقا همکاری میکرد. او به دولت لبنان پس از جنگ داخلی در زمینه جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی برای حمایت از تلاشهای بازسازی مشاوره میداد. در سال ۲۰۰۷، حماده و همسرش، جرارد معوض، پزشک لبنانی، گروه پزشکی M، یک شرکت بزرگ مراقبتهای بهداشتی مستقر در ایالات متحده را تاسیس کردند. حماده یک دروزی است که طبق گزارشها، به پیروی از دین شوهرش به مسیحیت مارونی گرویده است. او به زبانهای انگلیسی، عربی، فرانسوی و اسپانیایی مسلط است.
شگفتیهای جنگ لبنان
یکی از شگفتیهای بزرگ جنگی که اکنون خاورمیانه را در بر گرفته، شدت حملات حزبالله به اسرائیل، پس از بیش از یک سال خودداری از حمله، بوده است. «عبدی لطیف ضاهر» در گزارش دیروز شنبه برای نیویورک تایمز نوشت، آتشبس اسمی در اواخر سال ۲۰۲۴ به جنگ اسرائیل و حزبالله پایان داد، اما اسرائیل در تلاش برای از بین حزب الله و کاهش توانایی عملیاتی آنها، حملات تقریبا روزانه به لبنان را ادامه داد. وقتی حزبالله تلافی نکرد، بسیاری تصور کردند که به این دلیل است که ضعیف شده و بخش زیادی از زرادخانهاش نابود شده است. حزبالله با مدیریت پرتاب مداوم موشک به اسرائیل به مدت بیش از یک ماه، این تصور را به چالش کشیده است. مقامات و کارشناسان میگویند این حملات نشان میدهد که حزبالله با شرایط جدید خود سازگار شده، چابکتر شده، در واحدهای کوچکتر فعالیت میکند و حملات غافلگیرانه انجام میدهد.
این جنگ همچنین روشن کرد که حزبالله زرادخانه قابلتوجهی از موشکها، راکتها و پهپادها را حفظ کرده و به تولید سلاح ادامه داده است. به گفته مقامات و تحلیلگران اسرائیلی، غربی و عربی که با نیویورک تایمز صحبت کردند، عملیات حزبالله نشان میدهد که این حزب آتشبس ۱۵ ماهه را نه به عنوان پایان درگیری خود با اسرائیل، بلکه به عنوان دریچهای حیاتی برای آماده شدن برای دور دیگری از جنگ میبیند. «هیکو ویمن»، متخصص لبنان در سازمان تحقیقاتی گروه بینالمللی بحران، گفت: «یک فرض بسیار اشتباه رایج وجود داشت که حزبالله تمام شده است. اما اکنون به نظر میرسد که اینطور نبوده است. آنها آماده شدند. آنها بازسازی کردند. آنها دوباره گروهبندی کردند.» حزب الله تضعیف شد اما از کار نیفتاد. آنها حملات خود را علیه اسرائیل از سر گرفتند. اسرائیل با تشدید حمله زمینی به جنوب لبنان به حملات حزبالله پاسخ داد و صدها هزار نفر را آواره کرد. مقامات اسرائیلی اخیرا گفتهاند که حتی پس از پایان حمله زمینی، در حال آماده شدن برای اشغال بخش بزرگی از جنوب لبنان هستند. به گفته یک مقام اطلاعاتی ارتش اسرائیل و کارشناسان نظامی لبنان، شکی نیست که زرادخانه حزبالله کوچکتر از قبل شده اما این گروه نشان داده که همچنان نیرویی است که باید روی آن حساب کرد.
به گفته مقامات نظامی اسرائیل، یک ژنرال بازنشسته لبنانی و تحلیلگران، این گروه به طور خاص به موشکهای ضد تانک کورنت متکی است که میتوانند اهدافی را در فاصله حدود ۳.۵ مایلی هدف قرار دهند. دو مقام اسرائیلی گفتند که بسیاری از سربازان اسرائیلی که در جنگ فعلی کشته یا زخمی شدند، توسط موشکهای ضد تانک مورد اصابت قرار گرفتند. به گفته ساریت زهاوی، بنیانگذار مرکز تحقیقات و آموزش آلما، و یک مقام ارشد نظامی اسرائیلی که به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، حزبالله همچنین از موشک کوتاهبرد الماس استفاده میکند. این موشک نسخههایی دارد که میتوانند از حدود دو تا ۱۰ مایل برد داشته باشند، به اندازهای که به شمال اسرائیل برسند.
به گفته علی حمی، یک تحلیلگر نظامی لبنانی، درحالیکه اسرائیل میگوید بسیاری از سایتهای تولیدی حزبالله را هدف قرار داده است، به نظر میرسد سایتهای جدیدی در حال ظهور هستند. به گفته دو مقام نظامی اسرائیلی و خالد حماده، یک سرتیپ بازنشسته ارتش لبنان، حزبالله همچنین در حال مونتاژ پهپادها به صورت محلی با قطعات ارزان چینی و اغلب با اصلاحات بداهه است. حماده گفت: «آنها قطعات یدکی را وارد میکنند. آنها دانش فنی دارند. و پهپادها ممکن است پیچیده نباشند»، اما آنها کار را انجام میدهند. به گفته مقامات و کارشناسان، این نیروها در حال حاضر در واحدهای پراکنده و نیمهمستقل، گاهی به کوچکی سه یا چهار جنگجو، سازماندهی شدهاند. آنها میگویند که تعداد کمتر، توانایی آنها را برای حمله در چندین مکان افزایش میدهد.
