چگونه اوکراین سربازان دشمن را در مقابل یک ماشینِ بیروح تسلیم میکند؟
سربازان آهنین؛ بلای جان روسها
از آن زمان، ماموریتهایی که در آنها روباتها جایگزین سربازان انسانی میشوند، به نان و آب روزانه این واحد تبدیل شدهاند. سالهاست که آسمانِ خطوط مقدم نبرد در اوکراین مملو از پهپادها شده و این موضوع تهدیدی جدی برای نیروهای پیادهنظام ایجاد کرده است. در نتیجه، اوکراینیها به آزمایش «پهپادهای زمینی» (خودروهای کنترل ازراهدوری که با چرخ یا ریل حرکت میکنند) و همچنین سیستمهای روباتیک زمینی روی آوردهاند. این تجهیزات در ابتدا عمدتا برای تخلیه مجروحان و تدارکاترسانی به نیروها استفاده میشدند؛ اما رفتهرفته در اجرای عملیاتهای تهاجمی و رزمی نیز به کار گرفته میشوند.
شناسایی و رهگیری پهپادهای زمینی بسیار دشوارتر از خودروهای نظامی بزرگتر است. در مقایسه با پهپادهای هوایی، آنها میتوانند در همه شرایط آب و هوایی فعالیت کنند و بارهای بسیار بزرگتری را حمل کنند. آنها همچنین بادوامتر هستند و عمر باتری بسیار طولانیتری دارند. اواخر سال گذشته، «سپاه سوم ارتش» اوکراین اعلام کرد که یک روبات زمینی مجهز به مسلسل توانسته به مدت ۴۵روز از پیشروی روسیه جلوگیری کند؛ درحالیکه فقط به نگهداری سبک و شارژ باتری هر دو روز یکبار نیاز دارد. زینکوویچ با اشاره به نیروی نظامی بسیار بزرگتر روسیه گفت: «ما باید درک کنیم که هرگز پرسنل بیشتری نخواهیم داشت و هرگز از نظر عددی بر دشمن برتری نخواهیم داشت. بنابراین، باید از طریق فناوری به این برتری دست یابیم.» او گفت هدف فعلی جایگزینی یکسوم پیاده نظام با پهپادها و روباتها در سال جاری است. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، ادعا کرد که پهپادها و روباتها تنها در سه ماه گذشته بیش از ۲۲هزار ماموریت انجام دادهاند.
بیش از چهار سال جنگ، اوکراین را مجبور کرده تا به یک رهبر جهانی در پهپادهای جنگی و سیستمهای روباتیک تبدیل شود. اما تلاش برای برتری در این عرصه با انتصاب «میخائیلو فدوروف» بهعنوان وزیر دفاع اوکراین در ژانویه، بسیار تشدید شده است. فدوروف پیش از این وزیر تحول دیجیتال بود؛ نقشی که در آن بر پروژه موفق جنگ پهپادی اوکراین نظارت داشت. فدوروف پس از تصدی وزارت دفاع، چیزی را معرفی کرد که وزارتخانه آن را طرح جنگی مینامید، طرحی از چگونگی برنامهریزی اوکراین برای «وادار کردن روسیه به صلح». فدوروف معتقد است هدف، استفاده از دادهها و فناوری برای شناسایی تکتک تهدیدهای هوایی در زمان واقعی و رهگیری حداقل ۹۵درصد موشکها و پهپادها و همچنین ایجاد یک «منطقه کشتار» به عمق ۱۵ تا ۲۰کیلومتر در امتداد خط مقدم است؛ جایی که پهپادها و روباتها بدون توقف در حال فعالیت هستند. به گفته تحلیلگران «موسسه مطالعات جنگ»، این برتری پهپادی «احتمالا در متوقف کردن پیشرویهای روسیه و ضدحملات اخیر اوکراین نقش دارد.»
درحالیکه مزیت نبرد مبتنی بر پهپاد ممکن است برای جنگ تعیینکننده نباشد، اما برتری آشکار کییف در جنگ پهپادی اکنون توجه بیشتری را در خارج از اروپا به خود جلب کرده است. یک نمونه در خاورمیانه است که چندین کشور مبالغ هنگفتی را برای ایجاد قابلیتهای نظامی متعارف خود سرمایهگذاری کردهاند. گزارشها حاکی است اوکراین قراردادهای دفاعی-نظامی چندینمیلیون دلاری با کشورهای عرب حاشیه خلیجفارس امضا کرده است. منابع محدود اوکراین، این کشور را مجبور کرده تا روشهای ارزانتر و بسیار کارآمدتری را برای مبارزه با پهپادها توسعه دهد.
متحدان سابقا بیمیل اکنون به حرفهای اوکراین گوش میدهند. زلنسکی شخصا به خاورمیانه سفر کرده و از عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی بازدید کرد و سپس به ترکیه و سوریه رفت و پیشنهاد داد که در ازای دریافت حمایت، برخی از تخصصهای به سختی به دست آمده اوکراین را به اشتراک بگذارد. «بوهدان ولما» از زیرزمین نامحسوس یک آپارتمان در کییف، خود را برای کاری آماده میکرد که او و بسیاری از اپراتورهای پهپاد در اوکراین امیدوارند به زودی به روال عادی تبدیل شود: سرنگونی پهپادهای روسی از پشت میزهای راحتشان. چند ساعت بعد و ۲۰۰ کیلومتر دورتر، قطعات یک پهپاد تهاجمی دوربرد در زمینی دور از پایتخت اوکراین تکه تکه شد، که جدیدترین نقطه عطف در مسابقه تسلیحاتی است که به تعریف جنگ در اوکراین تبدیل شده است. «فابریس دپرز» در گزارشی برای «فایننشالتایمز» نوشت، «ولما»، مدیر اجرایی Tenebris، سازنده پهپاد اوکراینی، گفت: «این یک تکامل منطقی است.» از سوی دیگر، پهپاد «باگنت»، محصول شاخص این شرکت، سال گذشته بهعنوان بخشی از تلاش اوکراین برای توسعه، تولید انبوه و استقرار نسل جدیدی از رهگیرها که برای پرواز و انفجار پهپادها طراحی شدهاند، وارد میدان نبرد شد.
با تشدید حملات روسیه و مواجهه اوکراین با کمبود موشکهای پدافند هوایی، پهپادها (UAVs) ثابت کردهاند که راهکاری ارزان و کارآمد هستند. به گفته «الکساندر سیرسکی»، فرمانده کل ارتش اوکراین، تا ماه مارس، ۷۰درصد از تمام پهپادهای روسی که در منطقه کییف سرنگون شدهاند، توسط همین پهپادهای اوکراینی هدف قرار گرفتهاند. نسل اول پهپادها زمان پرواز محدودی داشتند و به فرکانسهای رادیویی متکی بودند؛ به این معنی که اپراتورهای آنها مجبور بودند نزدیک میدان بمانند و بهطور بالقوه خود به هدف تبدیل شوند. همان شرکتهایی که سال گذشته برای توسعه این رهگیرها، از جمله Tenebris، شتاب داشتند،
در حال کار روی ارتقای سیستمهایی هستند که از اتصال اینترنتی امن استفاده میکنند و به اپراتورها اجازه میدهند پهپادهای خود را صدها - و احتمالا هزاران - کیلومتر دورتر کنترل کنند. پرواز آزمایشی «باگنت» در حومه کییف زیر نظر سه افسر اوکراینی انجام شد. ۲دقیقه پس از شروع پرواز، خلبانی که به «وِلما» کمک میکرد؛ سیستم ایمنی را برای مسلح کردن پهپاد غیرفعال کرد. کمی بعد، نرمافزار مجهز به هوش مصنوعی، یک پهپاد روسی را در یک کادر سبزرنگ شناسایی و پهپاد رهگیر را به سمت هدف هدایت کرد تا اینکه در لحظه برخورد، تصویر قطع شد. در این هنگام، ولما و خلبان از خوشحالی فریاد کشیدند. نیروهای اوکراینی از روشهای مشابهی برای ضربه زدن به پشت جبهه روسیه استفاده کردهاند.
در مناطق نزدیکتر به خط مقدم، آنها از پایانههای اینترنتی «استارلینک» برای هدایت کوادکوپترهای بزرگتر و روباتها برای امدادرسانی به پیادهنظام و تخلیه مجروحان بهره میبرند. فدوروف، وزیر دفاع اوکراین، میگوید کشورش در حال راهاندازی واحدهایی است که به «شکار» پهپاد روسی اختصاص داده شدهاند. «لیوبا شیپوویچ»، یکی از بنیانگذاران دیگنیتاس، یک سازمان مردمنهاد اوکراینی که از استفاده از پهپادها در ارتش حمایت میکند، گفت: «وضعیت تابستان گذشته بحرانی بود، ما در حال حاضر به اندازه کافی رهگیر تولید میکنیم؛ اما خدمه کافی نداشتیم.» شیپوویچ گفت: «حالا میتوانید تصور کنید که اپراتورهای بسیار ماهر کمتری در زیر زمین، جایی در کییف، مستقر هستند و در میدان نبرد، جعبههایی پر از رهگیر دارید... و بر اساس مسیر، اپراتور انتخاب میکند که از کدام جعبه پهپاد را پرتاب کند.»
در همین حال، نیروهای روسی از دستگاههای اینترنتی استارلینک برای پرواز پهپادها در داخل اوکراین استفاده کردهاند که باعث شد کییف در اواخر ژانویه با ایلان ماسک، بنیانگذار استارلینک، تماس بگیرد تا استفاده «غیرمجاز» از پایانههای اینترنتی را متوقف کند. یکی از مدیران اجرایی «وایلد هورنتس»، شرکت اوکراینی تولیدکننده رهگیر محبوب «استینگ» که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، گفت: «این فناوری کار میکند، فقط مساله استقرار است.» اولکساندر کامیشین، مشاور زلنسکی در صنایع استراتژیک، گفت که اخبار مربوط به «وایلد هورنتس» ثابت کرد که «فاصله دیگر محدودیت نیست». وایلد هورنتس همچنین اعلام کرد که یکی از رهگیرهای استینگش در شمال اوکراین پرواز کرده و خلبان آن در خارج از کشور و در فاصله ۲۰۰۰کیلومتری بوده است. «ماریا وارنیکووا» هم در گزارشی برای نیویورکتایمز نوشت، روباتها از طریق درهای در شرق اوکراین وارد میدان نبرد شدند و از روی چمن به سمت یک موضع روسی حرکت کردند. آنها که اساسا واگنهای سبز کوچکی بودند، شبیه چیزی بودند که ممکن است از یک فروشگاه باغبانی برای جابهجایی کیسههای خاک بخرید.
اما هرکدام ۶۶پوند مواد منفجره حمل میکردند. همانطور که پهپادهای زمینی به سربازان دشمن نزدیک میشدند، یک پهپاد هوایی به پرواز درآمد و بمبی را برای کمک به پاکسازی مسیر پرتاب کرد. سپس یکی از روباتها به سرعت وارد شد و خود را منفجر کرد؛ درحالیکه بقیه عقبنشینی کردند و موقعیت را زیر نظر داشتند. یک ورق مقوا بالای یک سنگر ظاهر شد. روی آن نوشته شده بود: «ما میخواهیم تسلیم شویم». سپس دو سرباز روسی بیرون آمده و برای تسلیم شدن به سمت خطوط اوکراینی رفتند. رهبران اوکراین میگویند این حمله نشان میدهد که چگونه اوکراین در حال پیشگامی در شیوه جدیدی از جنگ است. کی یف در تلاش است تا بخش بیشتری از نبردها را به سیستمهای بدون سرنشین واگذار کند؛ زیرا با کمبود نیرو دست و پنجه نرم میکند و به دنبال راههایی برای دفاع از خود بدون خطر تلفات سنگین سربازان است.
