آمریکا در حال محاسبه هزینه تجهیزات نابود شده در جنگ با ایران است
فاکتور ۳۰ میلیارد دلاری جنگ
ایلین مککاسکر، پژوهشگر ارشد در موسسه «امریکن اینترپرایز» و مقام سابق بودجه پنتاگون، برآورد میکند که هزینه این عملیات طی پنج هفته از زمان دستور ترامپ برای حمله در اواخر فوریه، بین ۲۲.۳ تا ۳۱میلیارد دلار بوده است. محاسبات او شامل هزینه استقرار تجهیزات اضافی آمریکا در خاورمیانه از اواخر دسامبر نیز میشود، اما ارزیابی کامل خسارات جنگی را شامل نمیشود؛ ارزیابیای که احتمالا تا پایان درگیریها مشخص نخواهد شد.
آمریکاییها چقدر هزینه دادهاند؟
به گفته کارشناسان دفاعی، تلفات انسانی و تجهیزاتی آمریکا در مقایسه با جنگهایی که طرفین در آنها قدرتی نزدیک دارند، نسبتا کم بوده است؛ اما نابودی سامانههای راداری گرانقیمت آمریکا توسط ایران، واشنگتن را در صورت بروز درگیریهای آینده در مناطق دیگر مانند چین آسیبپذیرتر کرده است. از ۲۸ فوریه تاکنون، ۱۳ آمریکایی در حملات به پایگاههای آمریکا کشته شدهاند و بیش از ۳۰۰ سرباز آمریکایی نیز زخمی شدهاند. این ارقام شامل ۲.۱ تا ۳.۶میلیارد دلار خسارت جنگی و جایگزینی تجهیزات است. رقم بالاتر شامل هزینه تعمیر ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» که پس از آتشسوزی در بخش رختشویی برای تعمیر خارج شد و تعمیر سامانه هشدار زودهنگام موشکهای بالستیک در قطر است که توسط پهپاد آسیب دیده بود. مککاسکر گفت: «تجهیزات آسیبدیده گاهی ظرف چند روز قابل تعمیرند، اما برخی سامانههای نابودشده سالها طول میکشد تا بهصورت کامل جایگزین شوند.» او افزود که این جنگ احتمالا گلوگاههای موجود در تامین مواد و قطعات حیاتی مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری را تشدید خواهد کرد.
به نظر میرسد ایران تمرکز خود را بر هدف قرار دادن سامانههای راداری و ارتباطی در پایگاههای آمریکا در خاورمیانه گذاشته است، همچنین هواپیماهای سوخترسانی که به جنگندههای آمریکایی امکان انجام حملات دوربرد را میدهند. افزایش فهرست تجهیزات پیشرفته و کمیاب آسیبدیده باعث نگرانی تحلیلگران و مقامات سابق درباره کشآمدن بیش از حد توان آمریکا و استفاده از منابعی شده که شاید بهتر بود در جای دیگری به کار گرفته شوند. پنتاگون در حال درخواست ۲۰۰میلیارد دلار بودجه اضافی از کنگره برای پوشش هزینههای عملیات در ایران است.
آسیبهای ناشی از نابودی تجهیزات
مارک کانسیان، مشاور ارشد دفاعی در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، تخمین میزند این عملیات روزانه حدود نیممیلیارد دلار برای آمریکا هزینه دارد. این مرکز برآورد کرده که آمریکا تنها در شش روز نخست جنگ دستکم ۱.۴میلیارد دلار خسارت جنگی و آسیب به زیرساختها متحمل شده است. پس از آن، تعداد پرتابهای موشکی ایران کاهش یافت. این برآوردها بسته به روش محاسبه متفاوت هستند. کانسیان گفت: «جزئیات بسیار محدود است و بسته به اینکه چه تجهیزاتی در تاسیسات هدف قرار گرفته وجود داشته، هزینهها میتواند بسیار بیشتر باشد.» او افزود که جایگزینی هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوایی بوئینگ E-۳ سنتری — که در حملهای در نزدیکی ریاض بهشدت آسیب دید — احتمالا بیش از ۷۰۰میلیون دلار هزینه خواهد داشت. یک مقام دفاعی آمریکا به دلایل امنیت عملیاتی از اظهارنظر درباره ارزیابی خسارات خودداری کرد.
تحلیلگران میگویند علاوه بر E-۳، دو سامانه راداری در اردن و قطر از مهمترین داراییهای آسیبدیده هستند. یکی از آنها رادار AN/TPY-۲ است که نقش حیاتی در سامانه دفاع موشکی «تاد» دارد و گزارش شده در پایگاهی در اردن نابود شده است. رادار مشابهی در عربستان نیز هدف قرار گرفته، اما میزان خسارت آن مشخص نیست.
هزینه جایگزینی هر رادار AN/TPY-۲ حدود ۴۸۵میلیون دلار برآورد میشود و تولید هر واحد آن توسط شرکت «ریتیون» نزدیک به ۳سال زمان میبرد. با توجه به نبود ذخیره اضافی، جایگزینی آنها نیازمند جابهجایی منابع نظامی از مناطق دیگر است. تام کاراکو گفت: «این یک رادار بسیار کمیاب و پیشرفته است.» او افزود این سامانهها برای مقابله با موشکهای بالستیک ایران و نیز دفاع کلی آمریکا در جهان حیاتی هستند. او گفت: «نمیتوان یک رادار معمولی را جایگزین AN/TPY-۲ کرد.» یک مقام ارشد سابق نظامی آمریکا گفت بخش زیادی از خسارات واردشده «خودتحمیلی» بوده و ناشی از استفاده نادرست از منابع است: «یا بهدرستی از خود دفاع نکردیم یا در استفاده از سامانهها اشتباه کردیم.» به گفته کلی گریهکو، ایران در هدف قرار دادن اهداف ثابت مانند هواپیماهای پارکشده و ساختمانهای پایگاههای آمریکا موفق بوده است: «هدف قرار دادن اهداف بزرگ و ثابت بسیار آسانتر است.»
حملات به زیرساختهای راداری آمریکا شناسایی و رهگیری سریع موشکهای ورودی را دشوارتر کرده است. سم لیر گفت: «این یکی از ابزارهای شما برای واکنش موثر به حملات موشکی را از بین میبرد.» این موضوع محاسبه دقیق تعداد، ترکیب و اهداف حملات موشکی و پهپادی ایران را دشوارتر کرده است. با این حال، او گفت میزان خسارات در حد انتظار بوده و «با توجه به توان موشکی و پهپادی ایران، این سطح خسارت نسبتا پایین است و میتوانست بدتر باشد.»
گزارش شده ایران بیش از ۱۲ پهپاد MQ-۹ ریپر را سرنگون کرده است، اما مهمترین موفقیت هوایی آن سرنگونی یک جنگنده F-۱۵E بوده است. آمریکا ادعا کرد دو خدمه این جنگنده توسط نیروهای آمریکا نجات داده شدند، اما در جریان عملیات، یک هواپیمای A-۱۰ نیز هدف قرار گرفت و سقوط کرد. همچنین گزارش شده دو هواپیمای ترابری C-۱۳۰ توسط خود نیروهای آمریکایی روی زمین نابود شدند. ایران نیز مدعی سرنگونی چند بالگرد و هواپیمای دیگر شده است.
مساله چین
کانسیان گفت در مقایسه با جنگهای اخیر آمریکا، این میزان خسارت نسبتا زیاد است، اما در مقیاس کلی جنگها «نسبتاکم» محسوب میشود. در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱، طی پنج هفته ۱۴ هواپیمای آمریکایی نابود شد. در اوایل جنگ با ایران نیز سه جنگنده F-۱۵E در حادثه «آتش خودی» ساقط شدند و یک هواپیمای سوخترسان KC-۱۳۵ نیز از بین رفت. هزینه هر F-۱۵E حدود ۱۰۰میلیون دلار و KC-۱۳۵ حدود ۱۶۰میلیون دلار است. هزینه نگهداری و تعمیر کشتیها و هواپیماها نیز با طولانی شدن جنگ افزایش مییابد. اما بیشترین نگرانی تحلیلگران این است که آمریکا در حال از دست دادن تجهیزات و مصرف ذخایر تسلیحاتیای است که برای مقابله با چین نیاز دارد. فابیان هوفمن گفت: «رادار تاد و هواپیمای E-۳ قطعا در جنگ با چین بسیار مفید بودند.» گزارش شده آمریکا در حال انتقال بخشی از سامانههای دفاع موشکی خود از کرهجنوبی به خاورمیانه است. کاراکو هشدار داد که ادامه این روند ممکن است چین را به اقدام نظامی علیه تایوان ترغیب کند: «ما نمیتوانیم به این شکل به مصرف این منابع ادامه دهیم.»
