شرکتهای آسیبدیده بورسی در جنگ تحمیلی سوم مورد بررسی قرار گرفت
آتش جنگ در گلوگاههای اقتصادی
مجموع ارزش بازار این شرکتها در حدود ۲هزار و ۲۲۶همت معادل ۱۴.۲میلیارد دلار برآورد میشود. البته شرکت پتروشیمی بندرامام که بزرگترین واحد تولیدی منطقه ماهشهر محسوب میشود بهدلیل بورسی نبودن در این گزارش درج نشده است. صنعت محصولات شیمیایی بیشترین میزان آسیب را در جنگ اخیر متحمل شد. مجموع ارزش بازار شرکتهای پتروشیمی مورد حمله در این جنگ به میزان ۱هزار و ۱۸۹همت بوده است. برخی شرکتها همچون آریاساسول در جنگ اخیر آسیب ندیدهاند. با این حال از آنجا که دو واحد یوتیلیتی مبین و فجر که عهدهدار انتقال انرژی به واحدهای پتروشیمی عسلویه و ماهشهر هستند در جنگ اخیر آسیب دیدهاند در پتروشیمی آریا نیز توقف تولید صورت گرفته است. پنج شرکت بزرگ فولادی ایران با مجموع ارزش بازار ۶۰۰همت در جنگ اخیر مورد حمله دشمن قرار گرفتند. براساس اظهارات کارشناسان حداقل هر واحد تولیدی به میزان ۳ ماه زمان برای بازگشت به چرخه کامل ظرفیت تولیدی خود احتیاج دارد. در این بین برخی شرکتها نیز اذعان کردند تا چند سال نمیتوانند به ظرفیت تولیدی پیش از جنگ بازگردند. از آنجا که شرکتهای آسیب دیده در جنگ اخیر جزو صنایع مادر و اثرگذار بورسی بودهاند و عمدتا علاوه بر تامین مادهاولیه صنایع پاییندست ارزآوری قابلتوجهی نیز برای کشور به همراه داشتهاند آسیب به این بخش حداقل در کوتاهمدت اثرات مخربی را برای اقتصاد ایران به همراه خواهد داشت. در این گزارش ضمن بررسی ابعاد تخریب در هر شرکت نوع فعالیت و کاربرد محصولات هریک از مجتمعهای تولیدی آسیب دیده به تفسیر بیان شده است.
تعرض دشمن به بزرگترین صنعت ایران
پتروشیمیها قلب تپنده اقتصاد ایران هستند. دشمن در جهت به حداکثر رساندن هزینه جنگ برای ایران مهمترین گلوگاه اقتصادی آن یعنی مجتمعهای پتروشیمی کشور را در جنگ اخیر هدف قرار داد. صنعت پتروشیمی چه در بازار سهام و چه در اقتصاد ایران بیشترین ارزش بازار را داراست و همینطور بالاترین میزان ارزآوری در ایران از طریق شرکتهای پتروشیمی کسب میشود. با کمال تاسف در جنگ اخیر بخش عمدهای از شرکتهای پتروشیمی ایران مورد حمله دشمن قرار گرفتند و بر اثر این حملات خطوط تولیدی آنها از کار افتاد. برخی منابع اظهار میکنند که صنعت پتروشیمی ایران در جنگ اخیر آسیب شدیدی دیده است. آمارهای رسمی حکایت از آن دارد که ۱۰ غول بزرگ پتروشیمی ایران که مجموعا یکهزار و ۱۸۹همت از ارزش بازار بورس ایران را تشکیل میدهند در جنگ اخیر مورد حمله قرار گرفتند.
پتروشیمی پردیس با نماد «شپدیس» بهعنوان بزرگترین اوره ساز خاورمیانه با ارزش بازار ۳۰۵همت بزرگترین پتروشیمی بورسی بود که در حملات اخیر با آسیب جدی مواجه شد. این شرکت در قلب بندر عسلویه با سه خط تولید اوره همواره حتی در فصول قطعی گاز به فعالیت خود ادامه داده و به دلیل موقعیت جغرافیایی بیش از ۸۵درصد از تولیدات خود را صادر میکند. در حملات اخیر خطوط تولید این شرکت از کار افتاد.
علاوه بر پردیس شرکت همسایه آن یعنی پتروشیمی نوری نیز در این جنگ مورد تهاجم دشمن قرار گرفت. پتروشیمی نوری در آخرین روز کاری بازار سهام مورخ ششم اسفند ماه با ارزش بازار ۲۷۳همت معامله شد و سومین شرکت بزرگ بورسی است که در جنگ تحمیلی سوم مورد حمله قرار گرفته است. شاید کمتر فعال بورسی باشد که نام پتروشیمی نوری را نشنیده باشد. نوری همواره نماد ثبات و پایداری است. این شرکت در طی سالها فعالیت خود توانسته با تولید مواد اولیه صنایع پاییندست نقشی اساسی در اقتصاد کشور ایفا کند. از طرفی در بخش صادرات نیز شرکت نوری همواره در زمره شرکتهای بزرگ صادراتمحور ایران قرار دارد. متاسفانه در حملات اخیر به شهرک صنعتی عسلویه این پتروشیمی بزرگ ایران نیز آسیب قابلتوجهی را متحمل شد.
پتروشیمی بزرگ آریاساسول که جزو شرکتهای بزرگ پتروشیمی ایران محسوب می شود نیز در شهرک صنعتی عسلویه فعالیت دارد. براساس آنچه که در مجمع عمومی صاحبان سهام این شرکت عنوان شد خطوط تولید آریا ساسول آسیب ندیده است. توقف تولید این شرکت صرفا بهدلیل قطع منبع یوتیلیتی است. از آنجا که مبین انرژی خلیج فارس تامین خوراک پتروشیمیهای عسلویه را برعهده دارد حمله دشمن به مبین فعالیت پتروشیمیهای فعال در عسلویه را با اختلال مواجه کرده است. ارزش بازار پتروشیمی آریا در آخرین روز فعالیت پیش از جنگ به میزان ۱۲۱ همت بوده و جزو شرکتهای بزرگ بیش از ۱۰۰همتی بورس تهران است.
شرکت پتروشیمی جم با ارزش بازار ۷۸همت پنجمین پتروشیمی بزرگ بورسی است که در جنگ اخیر آسیب بالایی را متحمل شده است. پتروشیمی جم پیلن با ارزش بازار ۳۸هزار و ۸۰۰میلیارد تومان نیز دیگر پتروشیمی بورسی است که در جنگ ۴۰ روزه مورد حمله دشمن قرار گرفت و فعلا از مدار تولید خارج شده است.
شرکت زاگرس بهعنوان بزرگترین تولیدکننده متانول در سطح خاورمیانه و جزو سه شرکت بزرگ تولید متانول در سطح جهان در جنگ رمضان با آسیب جدی به خطوط تولید خود همراه شد. این شرکت در فصول سرد سال به دلیل کمبود گاز همواره با تعطیلی کامل خط تولید همراه بوده است. متاسفانه بر اثر حملات ناجوانمردانه دشمن آمریکایی - صهیونی هردو خطوط تولید متانول شرکت بزرگ زاگرس از مدار خارج شده است. ارزش بازار شرکت زاگرس ۲۴همت است. هرچند که در مقایسه با سایر پتروشیمیهای بازار سهام ارزش بازار این شرکت کم است اما از منظر اثرگذاری این شرکت اثر بالایی در اقتصاد دارد. بیش از ۹۰درصد درآمد زاگرس از محل صادرات تامین میشود که حالا با بسته شدن خطوط تولید این شرکت این صادرات نیز در حالت تعلیق قرار دارد.
منطقه پتروشیمی ماهشهر به تنهایی یک مجموعه کامل پتروشیمی در ایران است. تمامی پتروشیمیهای مورد اشاره در بالا در یک طرف و پتروشیمیهای حاضر در ماهشهر در یک طرف ترازو قرار دارد. بر این اساس ماهشهر را میتوان قلب پتروشیمی ایران دانست. این مجتمع شامل ۲۱مجتمع فعال پتروشیمی است که مجموع ظرفیت تولید آنها به میزان ۲۵میلیون و ۸۰۰هزار واحد است و سالانه ۲۵درصد از تولید کل صنعت پتروشیمی ایران را تشکیل میدهند. پتروشیمی بندرامام بزرگترین واحد تولیدکننده ماهشهر است. ظرفیت تولید سالانه این مجتمع پتروشیمی ۶.۵میلیون تن است و عمدتا پلی اتیلن پی وی سی و لاستیک مصنوعی تولید میکنند. دومین واحد بزرگ پتروشیمی ماهشهر مارون است. این شرکت با ظرفیت ۴.۵میلیون تن در سال عمدتا محصولات اتان و پلیمر تولید میکنند که این محصولات خوراک صنایع پاییندستی همچون پلاستیک نساجی و مواد شیمیایی است. پتروشیمی اروند سومین تولیدکننده بزرگ پتروشیمی ماهشهر با ظرفیت اسمی سالانه ۲.۸میلیون تن است. تمرکز اروند عمدتا بر تولید پی وی سی و مواد اولیه صنعت شوینده است. پتروشیمی امیرکبیر که ظرفیت تولید سالانه ۱.۸میلیون تن را داراست چهارمین واحد بزرگ ماهشهر بوده است که در جنگ تحمیلی سوم مورد تجاوز دشمن قرار گرفته است.
این واحد تولیدی عمدتا پلی اتیلن و بوتالین تولید میکند که در ساخت صنایع پلاستیک و لاستیک کاربرد دارد. پتروشیمی بوعلی سینا با نماد «ابوعلی» دیگر واحد بزرگ ماهشهر است که در این جنگ مورد حمله قرار گرفت. ظرفیت سالانه این شرکت ۱.۷میلیون تن بوده و محصولات آروماتیکی همچون پارازایلین و بنزن تولید میکند. پتروشیمی تندگویان نیز واحد تولیدی دیگر ماهشهر است که با ظرفیت ۱.۵میلیون تن در سال گرید بطری و گرید الیاف تولید میکند که در صنایع بسته بندی و نساجی کاربرد دارد. تندگویان نیز در حمله اخیر آسیب جدی را متحمل شد. مجتمع فجر ۱ و ۲ به تنهایی وظیفه تامین خوراک مجموعه پتروشیمیهای فعال در ماهشهر را به عهده دارند. خوراک پتروشیمیها عمدتا شامل برق گاز آب و گاز اکسیژن است. دو واحد تولیدی فجر در جنگ تحمیلی سوم توسط دشمن دو مرتبه مورد حمله ناجوانمردانه قرار گرفت و بهطور کامل از مدار خارج شد. ارزش بازار شرکت فجر در حدود ۵۰همت است. هرچند ارزش بازار فجر نسبت به غولهای پتروشیمی ایران کم است اما با توجه به محدود بودن واحدهای یوتیلیتی در ایران آسیب به این شرکت میتواند مانع از سوخت رسانی به سایر واحدهای پتروشیمی ایران شود. پتروشیمیهای فنآوران و تخت جمشید نیز از دیگر واحدهای تولیدی ماهشهر هستند که در این جنگ مورد هدف قرار گرفتند و از چرخه تولید خارج شدند.
وقفه یکساله در دو فولاد بزرگ ایران
صنعت فولاد بهعنوان یکی از صنایع بزرگ ایران از منظر صادرات و ارزآوری محسوب میشود. پنج شرکت فولادی بزرگ ایران در این جنگ تحمیلی مورد حمله دشمن قرار گرفتند. این پنج شرکت مجموعا 600همت از مجموع ارزش بازار بورس تهران را تشکیل میدهند که نشان میدهد عمدتا شرکتهای اثرگذار و بزرگ فولادی کشور تحت حمله دشمن قرار گرفته است. فولاد بدلیل خواص متنوع، استحکام بالا و هزینه تولید پایین در 15 صنعت پاییندست مورد استفاده قرار میگیرد. بیشترین کاربرد فولاد در صنایع خودروسازی، ساختمان سازی، لوازم آشپزخانه و لوازم خانگی، تجهیزات مکانیکی، صنایع دریایی و الکترونیکی مورد استفاده قرار میگیرد.
اولین و بزرگترین تولیدکننده فولاد کشور یعنی فولاد مبارکه اصفهان در جنگ 40 روزه دو مرتبه مورد حمله قرار گرفت. در نوبت اول آسیب عمدتا به یکی از مجتعهای تولیدی وارد شد. با این حال در حمله دوم متاسفانه کلیه بخشهای تولیدی این غول فولادی ایران مورد آسیب قرار گرفت. براساس اطلاعات آخرین روز معاملاتی فولاد مبارکه اصفهان در تاریخ ششم اسفند ماه 1404، ارزش بازار این شرکت به میزان 503همت بوده است و در زمره ده شرکت بزرگ بورسی کشور با مارکت بیش از 100همتی بوده است. فولاد مبارکه اصفهان ظرفیت تولید بیش از 12.85میلیون تن آهن اسفنجی، 12.5میلیون تن فولاد و همینطور 6.8میلیون تن نورد گرم را داراست. بیش از 60هزار نفر پرسنل و پیمانکار در فولاد مبارکه اصفهان مشغول به فعالیت هستند. این شرکت بزرگترین تولیدکننده ورقهای فولادی تخت در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا و همینطور بزرگترین تولیدکننده آهن اسفنجی در جهان است. فولاد مبارکه اصفهان یک زنجیره کامل فولادی است که از سنگ تا رنگ، فرآیند تولید فولاد را بهصورت کامل در داخل کشور به انجام میرساند. علاوه بر این در زمینه صادرات نیز فولاد مبارکه اصفهان یکی از پیشتازان صادرات فولاد در کشور است. حالا این مجتمع بزرگ فولادی کشور بر اثر حمله دشمن آمریکایی صهیونی خطوط تولید خود را از دست داده است. به گفته روابط عمومی فولاد مبارکه حداقل یکسال تا بازگشت کامل فولاد به زنجیره تولید زمان نیاز است.
حمله به فخوز
یکی دیگر از بزرگان فولادی کشور که در جنگ تحمیلی سوم مورد حمله دشمن قرار گرفت، شرکت فولاد خوزستان با نماد «فخوز» است. ارزش بازار این شرکت براساس آخرین روز معاملاتی در تاریخ ششم اسفند ماه 1404، به میزان 49همت بوده است. این واحد تولیدی یکی از بزرگترین و مهمترین تولیدکنندگان فولاد خام در ایران است. بیش از 10هزار نفر در این مجتمع فولادی مشغول به کار هستند. نوع حمله دشمن به این شرکت نیز همچون فولاد مبارکه اصفهان در دو مرتبه صورت گرفت و برای دومین بار بهطور کامل خطوط تولیدی فولاد خوزستان از کار افتاد. محصولات تولیدی فولاد خوزستان شامل بیلت و اسلب میشود که بهعنوان ماده اولیه تولید سایر مقاطع فولادی به کارخانههای دیگر به فروش میرسد. از منظر صادرات شرکت فولاد خوزستان در مقاطعی گوی سبقت صادرات را حتی از فولاد مبارکه اصفهان نیز ربوده است. متاسفانه طبق اعلام روابط عمومی این شرکت حداقل تا یکسال فولاد خوزستان به چرخه تولید باز نخواهد گشت.
شرکت فولاد آلیاژی ایران با نماد «فولاژ» از دیگر تولیدکنندگان فولاد کشور بود که در این جنگ آسیب دید. ارزش بازار این شرکت به میزان 18.5همت است. فولاد آلیاژی عمدتا در صنایع هوایی و فضایی، خودروسازی، ساختمانی و تولید ابزار آلات کاربرد دارد. فولاد کویر چهارمین تولیدکننده فولاد کشور بود که در جنگ تحمیلی سوم مورد حمله دشمن قرار گرفت. فولاد کویر که در بازار سهام با نماد «کویر» شناخته میشود با ارزش بازار 8.2همتی در تابلوی بورس ارزش گذاری شده است. این شرکت بزرگترین تولیدکننده میلگرد شاخه و کلاف در کشور است که در حال حاضر 10درصد از میلگرد کشور را تامین میکند. فولاد هرمزگان نیز که در بورس تهران با نماد «هرمز» شناخته میشود و ارزش بازار 21هزار و 700میلیارد تومانی را داراست، در این جنگ مورد حمله دشمن متجاوز قرار گرفت. این شرکت که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان فولاد در ایران بوده و در منطقه ویژه اقتصادی بندرعباس واقع شده است سهم بالایی از بازار میلگرد و اسلب فولادی در اختیار دارد.
پالایشگاههای مورد تعرض در جنگ
سومین صنعت با اهمیت در اقتصاد ایران فروارودههای نفتی یا همان پالایشگاهها هستند. دو پالایشگاه بزرگ ایران در این جنگ مورد تعرض دشمن قرار گرفت. انبار نفت شتران در همان روزهای نخست جنگ مورد حمله قرار گرفت. خوشبختانه خطوط تولید این پالایشگاه آسیبی ندیده و فقط انبارهای نفت آن دچار آتش سوزی شده است. این پالایشگاه ارزش بازار 200همتی را داراست و جزو بزرگترین پالایشگاههای کشور است. دومین پالایشگاه که در روز پس از آتشبس مورد تعرض قرار گرفت پالایشگاه لاوان با نماد شاوان بود. این پالایشگاه با ارزش بازار 19همتی ارزش گذاری شده است. البته به گفته معاون وزیر نفت تاسیسات آسیب دیده لاوان ظرف 2 ماه به 70 تا 80درصد ظرفیت قبل باز خواهد گشت.
دو آسیب دیده استان مرکزی
در شب قبل از آتشبس شرکتهای مهمی از استان مرکزی مورد حمله دشمن قرار گرفتند. شرکت ماشینسازی اراک با نماد «فاراک» که با ارزش بازار 2.7همتی معامله میشود در این شب مورد حمله قرار گرفت و خطوط تولیدی آن از کار افتاد. شرکت صنایع آذراب اراک نیز در این شب آسیب دید و خطوط تولیدی آن متوقف شد. این شرکت ارزش بازاری 1.6همتی را داراست و جزو شرکتهای مهم کشور محسوب میشود. با این اوصاف دو شرکت بزرگ و مهم اقتصادی ایران با مجموع ارزش بازار 6 هزار و 300 میلیارد تومان در استان مرکزی در شب پیش از آتشبس مورد حمله دشمن قرار گرفتند.
