محدودیت‌های تولید غذا در کشور

 تداوم تولید در صنایع غذایی نقش غیرقابل انکاری در تامین نیازهای ضروری مردم بر عهده دارد، برهمین‌اساس نیز در طول بیش از یک ماه اخیر فعالیت در واحدهای تولیدکننده صنایع غذایی تداوم داشته است. هرچند در این میان مشکلات و چالش‌های متعددی در مسیر تولید در این صنایع به چشم می‌خورد. توجه سیاستگذاران به نقش و اثرگذاری صنایع غذایی و تلاش برای رفع مشکلات حاکم بر این بخش، تضمین‌کننده امنیت غذایی در کشور خواهد بود.

 امیر یوسفی نایب رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی ایران در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» در ارزیابی شرایط تولید در صنایع غذایی در شرایط جنگ تحمیل شده به کشور و چالش‌های این بخش گفت: تحمیل جنگ به ایران به‌منزله ایجاد شرایط اضطراری برای کشور است و طبعا بسیاری از فعالیت‌ها از روند طبیعی خود خارج خواهند شد. در همین‌حال چالش‌های جدید و غیرقابل اجتنابی حاصل خواهد شد. با این‌وجود در طول بیش از یک ماه گذشته فعالیت در صنایع غذایی کشور با وجود همه مشکلات ادامه یافته تا نیازهای اساسی مردم تامین شود. وی افزود: در طول بیش از یک ماه اخیر، اقدامات بسیاری از سوی دولت و سایر نهادهای موثر برای تامین امنیت غذایی در کشور و تداوم فعالیت در این بخش اجرایی شده است. کما اینکه روند واردات مواد اولیه تولید محصولات غذایی و همچنین ترخیص این محصولات از گمرکات، تسهیل شده است. در همین حال کارگروه‌های مختلفی مسیر واردات و تولید محصولات غذایی در کشور را رصد و تسهیل کرده‌اند.

یوسفی گفت: با این‌وجود نباید فراموش کرد که در ماه‌های اخیر چالش‌های جدی در روند تولید محصولات صنایع غذایی ایجاد شده است، از جمله مهم‌ترین این چالش‌ها باید به تغییر سیاست دولت در حوزه ارز اشاره کرد. سیاستگذار در ماه‌های گذشته اقدام به حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی کرد. سیاست‌هایی که با هدف یکسان‌سازی نرخ ارز اجرایی شد، بهای مواد اولیه تولید را در حوزه صنایع غذایی افزایش داد. به این ترتیب تامین نقدینگی برای صنایع به‌مراتب دشوارتر شد. به‌ویژه آنکه بانک‌ها نیز از توان لازم برای پرداخت تسهیلات سرمایه در گردش به صنایع برخوردار نبودند. در واقع باید این طور ادعا کرد که تولید با وجود همه مشکلات در ماه‌های اخیر ادامه یافته است. در مواردی صنایع حتی بدون دریافت سود به تولید خود ادامه داده‌اند.

نایب رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی ایران گفت: در شرایط کنونی از سیاستگذاران انتظار می‌رود با توجه به چالش‌های حاکم بر اقتصاد، مسیر تولید را برای صنایع غذایی تسهیل کنند. در موقعیت کنونی از سازمان‌هایی همچون دارایی، مالیات و... انتظار می‌رود در کنار تولید و تولیدکننده بایستند. در غیر این صورت همه مجموعه‌های تولیدی با چالش مواجه خواهند شد. این فعال صنایع غذایی گفت: تحمیل خسارت به واحدهای پتروشیمی و فولاد، روند تولید در صنایع غذایی را با مشکلاتی مواجه خواهد کرد. کما اینکه با تحمیل خسارت جدی به صنایع پتروشیمی کشور، تولید محصولات بسته‌بندی برای صنایع غذایی با مشکلاتی مواجه خواهد شد. بر همین اساس از سیاستگذاران انتظار می‌رود از هم‌اکنون برای مقابله با کمبودهای احتمالی برنامه‌ریزی کنند.

ضرورت تامین مواد اولیه تولید

حمیدرضا هنرمند فعال صنعت لبنیات در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» در ارزیابی شرایط تولید در این صنعت پس از تحمیل جنگ به ایران گفت: بخشی از نیازهای صنعت لبنیات به مواد اولیه، خطوط تولید و همچنین محصولات بسته‌بندی از طریق واردات تامین می‌شود. این وابستگی در شرکت‌های مختلف تولیدی، متفاوت است. تولیدکنندگان محصولات لبنی کشور از گذشته نیز تحت‌تاثیر شرایط تحریمی با چالش‌های جدی در واردات روبه‌رو بودند. این محدودیت‌ها به‌صورت جدی‌تر در دوره جنگ نیز تداوم یافت. با این‌وجود صنایع به‌صورت عمده نیازهای وارداتی‌ خود را برای دوره‌های چند ماهه خریداری می‌کنند. در نتیجه بسیاری از تولیدکنندگان در این دوره از جنگ هنوز با مشکل جدی در تامین محصولات وارداتی خود مواجه نشده‌اند.

وی افزود: شرکت‌های بزرگ تولیدکننده محصولات لبنی برای تامین شیر، شرکت‌های زیرمجموعه کشت و صنعت دارند، یا با دامداری‌ها قرارداد دارند، در نتیجه هنوز با مشکلات جدی در تامین مواد اولیه خود مواجه نشده‌اند. این فعال صنعت لبنیات گفت: در بازه زمانی مورد بحث تولید در این صنعت، تغییر محسوسی نسبت به مدت مشابه سال گذشته نداشته است، با این‌وجود روند مصرف تغییراتی داشته است. یعنی با آغاز جنگ و سفر بخش بزرگی از مردم به استان‌های شمالی یا سایر استان‌های مسافرپذیر، الگوی خریدوفروش محصولات لبنی در کشور تغییر کرد. البته این تغییر الگو برای دوره تعطیلات عید قابل پیش‌بینی بود اما زودتر از موعد آغاز شد. وی افزود: در همین‌حال با توجه به جمع شدن خانواده‌ها در فضاهای امن، الگوی مصرف محصولات لبنی نیز تغییر کرد. یعنی از میزان تقاضا برای محصولات کوچک با وزن کمتر کاسته شد. هم‌زمان رغبت به خرید محصولات با وزن بالاتر افزایش یافت.

این فعال صنعت لبنیات گفت: مهم‌ترین محدودیت پیش روی صنایع لبنی در حوزه واردات به پاکت‌های مصرفی در محصولات استریل بازمی‌گردد. به این معنی که در حال حاضر ورود این محصولات از دبی عملا متوقف شده است. البته برخی شرکت‌های ترکیه نیز محصولات موردبحث را تولید می‌کنند و ما باید به دنبال جایگزین تامین محصولات مصرفی در این بخش باشیم. وی گفت: پت یکی از مواد اولیه ضروری برای تولید محصولات بسته بندی در صنایع لبنیات است، با توجه به هدف قرار گرفتن صنایع پتروشیمی کشور توسط متجاوزان، شرایط تامین این ماده برای آینده مشخص نیست. البته طبعا هر واحد تولیدی برای یک بازه زمانی چند ماهه ذخیره مواد اولیه دارد، اما باید فکری برای تامین این دست نیازها شود. هنرمند گفت: تامین پایدار برق ضرورتی غیر قابل جایگزین برای تداوم فعالیت در صنایع لبنیات کشور است، برهمین‌اساس نیز امید داریم هیچ مشکلی در تامین پایدار برق کشور حاصل نشود تا تولید در این صنعت مهم و اساسی در تامین نیاز خانوار ادامه یابد.