بنزین آمریکا در اوج ۳ ساله

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد – حمید ملازاده: به دنبال تشدید تحولات ژئوپلیتیک در خاورمیانه، به‌ویژه تنش‌های نظامی میان آمریکا، اسرائیل و ایران، بازارهای انرژی جهان با شوک تازه‌ای مواجه شده وافزایش بی سابقه بهای سوخت در ایالات متحده بار دیگر به صدر اخبار اقتصادی بازگشته است.

بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی سامانه‌های رصد قیمت، میانگین قیمت بنزین در آمریکا روز سه شنبه ۳۱ مارس از مرز ۴ دلار به ازای هر گالن (۳.۸ لیتر) عبور کرد؛ سطحی که طی بیش از سه سال گذشته بی‌سابقه بوده و از نگاه تحلیلگران، یک «آستانه روانی» مهم برای مصرف‌کنندگان محسوب می‌شود. این جهش قیمتی در حالی رخ داده که اختلال در عرضه جهانی انرژی، به‌ویژه در پی محدود شدن تردد در تنگه هرمزدر خلیج فارس، یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های تجارت نفت، فشار مضاعفی بر بازارها وارد کرده است.

افزایش قیمت سوخت، به‌طور مستقیم بر هزینه‌های خانوارهای آمریکایی اثر گذاشته؛ خانوارهایی که پیش‌تر نیز با موج تورمی در سایر کالاها دست ‌و پنجه نرم می‌کردند. نتایج یک نظرسنجی نشان می‌دهد ۵۵ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند افزایش قیمت بنزین تا حدی بر وضعیت مالی آنها تأثیر گذاشته و ۲۱ درصد نیز از تأثیر «شدید» سخن گفته‌اند.

از منظر سیاسی، این تحولات به چالشی جدی برای دولت آمریکا تبدیل شده است. در شرایطی که دولت وعده کاهش قیمت انرژی و افزایش تولید داخلی نفت و گاز را داده بود، تداوم نوسانات بازار و بحران‌های ژئوپلیتیک، تحقق این اهداف را با ابهام مواجه کرده است. این وضعیت همچنین می‌تواند بر فضای رقابت‌های انتخاباتی پیش‌رو سایه بیفکند.

از زمان آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه، قیمت بنزین در آمریکا حدود ۳۶ درصد افزایش یافته و بیش از یک دلار به ازای هر گالن رشد کرده است. همزمان، بهای شاخص WTI نیز روندی صعودی داشته و به بیش از ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسیده است؛ افزایشی که با وقوع حوادثی نظیر حمله به یک نفتکش در بندر دبی تشدید شد.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اگرچه چنین جهش‌هایی در گذشته نیز، از جمله پس از جنگ اوکراین، مشاهده شده، اما ممکن است این بحران کوتاه‌مدت‌تر باشد. با این حال، ادامه روند صعودی قیمت نفت می‌تواند به افزایش بیشتر قیمت سوخت منجر شود.

در سطح کلان، این بحران بار دیگر وابستگی اقتصاد جهانی به ثبات در مسیرهای کلیدی انتقال انرژی را برجسته کرده است. هرگونه اختلال در این مسیرها نه‌ تنها قیمت‌ها را افزایش می‌دهد، بلکه با ایجاد نااطمینانی، بر سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی و حتی ثبات مالی در سطح جهانی تأثیرگذار است.

در همین حال، تحلیلگران نسبت به شکل‌گیری یک موج جدید تورمی در اقتصاد جهانی هشدار می‌دهند. افزایش هزینه‌های انرژی معمولاً به ‌سرعت به سایر بخش‌ها، از جمله حمل‌ونقل، تولید و زنجیره تأمین منتقل می‌شود و می‌تواند قیمت کالاهای اساسی را نیز افزایش دهد. این روند به‌ویژه برای اقتصادهای واردکننده انرژی، که وابستگی بیشتری به بازارهای جهانی دارند، خطرناک‌تر ارزیابی می‌شود.

افزون بر این، بی‌ثباتی در بازار انرژی می‌تواند برنامه‌های بانک‌های مرکزی برای مهار تورم را پیچیده‌تر کند. در شرایطی که بسیاری از اقتصادهای بزرگ هنوز با پیامدهای تورم سال‌های اخیر دست ‌و پنجه نرم می‌کنند، افزایش مجدد قیمت‌ها ممکن است سیاست‌گذاران را ناچار به اتخاذ تصمیمات سخت‌گیرانه‌تر، از جمله افزایش نرخ بهره، کند؛ اقدامی که خود می‌تواند رشد اقتصادی را کند نماید.

به گفته تحلیلگران، اهمیت موضوع تنها به قیمت نفت خام محدود نمی‌شود، بلکه بنزین به‌عنوان ملموس‌ترین شاخص قیمتی برای مصرف‌کنندگان، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری انتظارات تورمی و احساس عمومی نسبت به وضعیت اقتصاد دارد. از این رو، ادامه تنش‌ها در منطقه خاورمیانه می‌تواند پیامدهایی فراتر از بازار انرژی، برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد؛ پیامدهایی که در صورت تداوم، حتی می‌تواند نشانه‌هایی از یک رکود بالقوه را در افق اقتصاد بین‌الملل نمایان سازد.