اخبار اقتصاد روزنامه شماره ۶۵۱۵

دهه۱۳۴۰ ایران را می‌توان دهه طلایی اقتصاد ایران نام‌گذاری کرد. اقتصاد از رکود ابتدای دهه خارج شد، صنعتی‌سازی شتاب گرفت و دولت توانست رشد اقتصادی را با ثبات نسبی همراه کند. در همین دوره، گزارش‌ها از رشد متوسط سالانه حدود ۱۲درصد و تورم ۲.۵درصد حکایت دارد. با این حال، مدل توسعه در دهه۱۳۴۰ به دو دلیل نمی‌تواست رشد اقتصادی پایدار را فراهم آورد؛ زیرا از یک طرف حمایت‌های تجاری و اعتباری که بنیان سیاست صنعتی آن دوره بود، با ایجاد انحصار داخلی برای صنایع، انگیزه رقابت و نوآوری را کاهش می‌داد و از طرف دیگر شکل گیری شبکه ذی‌نفعان، امکان گذار به صادرات‌گرایی را از بین می‌برد. برای مثال در سال۱۳۴۵ نیاز‌های صنعت ۵۵درصد واردات را تشکیل می‌داد؛ اما صادرات صنعتی فقط ۱۰درصد صادرات را می‌ساخت و همین وابستگی به واردات در دهه۱۳۵۰ همگام با جهش درآمد‌های نفتی، تشدید شد. به بیان دیگر، امکان بهبود شرایط و تغییر استراتژی در دهه۴۰ وجود داشت؛ اما سرریز درآمدهای نفتی، مانند یک سیل زیرساخت‌های اقتصاد را تحت‌تاثیر قرار داد.

بررسی روند معاملات ارزی از نیمه دی‌ماه تا روزهای نخست اسفندماه نشان می‌دهد که تغییر رویکرد بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز، مختصات عرضه و تقاضا را تغییر داده است. داده‌های منتشر شده توسط بانک مرکزی حاکی از آن است که از ۱۵ دی‌ماه تا ۲ اسفند، مجموعا ۶.۷‌میلیارد دلار ارز برای واردات کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه بنگاه‌ها تامین شده است. نکته قابل‌توجه در معاملات بازار ارز تجاری، تغییر رفتار بازیگران بازار پس از اصلاح قیمت‌هاست. به طوری که در روزهای بعد از کاهش شکاف نرخ ارز تجاری با نرخ ارز بازار آزاد، تقاضای ارز کاهش و عرضه ارز افزایش قابل‌توجهی داشته است. این مهم به معنی عمق بخشیدن به بازار رسمی و افزایش توانایی بانک مرکزی به عنوان نهاد ناظر برای پاسخ‌گویی به تقاضای واقعی ارز در اقتصاد است. روز گذشته بانک مرکزی با انتشار گزارشی مختصر از وضعیت عرضه و تقاضای ارز تجاری، بر این موضوع تاکید کرد که « اگرچه در طول سالیان اخیر، صف تخصیص ارز ایجاد شده، اما می‌توان با تداوم اصلاحات در بازار ارز و فرآیندهای تجاری، این صف را به حداقل رساند.»