راز صعود قیمت پروازها

 حالا نرخ ارز مبادله‌ای بیش از ۵۰ درصد افزایش داشته است و باعث رشد دلاری هزینه‌ها برای شرکت‌های هواپیمایی شده است تا آنجا که تهیه بلیت هواپیما برای طبقه متوسط هم دشوار شده است.

 بر اساس گزارش انجمن شرکت‌های هواپیمایی، دلیل اصلی افزایش قیمت بلیت، افزایش نرخ تسعیر ارز است.

 شرکت‌های هواپیمایی می‌گویند که ظرف مدت کوتاهی از ۷۰ هزار تومان در تیر ماه امسال به بیشتر از ۱۲۶ هزار تومان رسیده است و این مساله روی هزینه شرکت‌های هواپیمایی تاثیری قابل ملاحظه داشته است. در واقع بهای ارز مبادله‌ای تقریبا ۱.۸ برابر شده است.

 بر اساس توضیحات شرکت‌های هواپیمایی حدود ۶۰درصد از هزینه‌های شرکت‌های هواپیمایی ارزی است؛ بنابراین با افزایش نرخ ارز، هزینه‌ها به‌صورت ریالی نیز بالا می‌رود و قیمت بلیت هواپیما حدود ۲۴ درصد افزایش داشته است.

 انجمن شرکت‌های هواپیمایی توضیح داده است که «در اردیبهشت‌ماه مصوبه شورای‌عالی هواپیمایی بر این مبنا قرار گرفت که نرخ ساعت صندلی پروازی ۴۸ دلار تایید شد.»

 با این احتساب مثلا نرخ پرواز تهران ـ مشهد که حدود یک ساعت و ۲۰ دقیقه است ۶۰ دلار تمام می‌شود و پروازهای یک ساعته ۴۸ دلار است.

 گذشته از این شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهند که حدود ۱۲درصد از هزینه‌های پرواز مربوط به مالیات و عوارض دولتی است که این نهادها هم خدمات خود را بر مبنای نرخ دلار از شرکت‌های هواپیمایی دریافت می‌کنند؛ بنابراین شرکت‌های هواپیمایی ناگزیر به اعمال تغییرات قیمتی هستند.

 شرکت‌های هواپیمایی همچنین تاکید می‌کنند که ایرلاین‌ها نه تنها هیچ تخفیف دولتی دریافت نمی‌کنند که مالیات ارزش افزوده و عوارض هلال احمر نیز بر بلیت‌ها وضع شده است و عوارض فرودگاهی بابت نشست و برخاست، خدمات ناوبری و پارکینگ توسط شرکت‌های دولتی به‌صورت دلاری محاسبه می‌شود و شرکت‌های هواپیمایی باید معادل ریالی آن را بپردازند. همچنین شرکت‌های وابسته به وزارت دفاع، خدمات تعمیر و نگهداری هواپیماها را با نرخ دلار آزاد ارائه می‌دهند. گذشته از این وزارت صمت از اوایل شهریور ماه امسال، تامین ارز مورد نیاز برای خرید قطعات، موتورها و تجهیزات هواپیما را از طریق تالار دوم مرکز مبادله و با نرخ دلار توافقی انجام می‌دهد، که این موضوع هزینه‌ها را باز هم افزایش داده است.

 همچنین باید توضیح داد که امسال قیمت سوخت هواپیما ۲۴ برابر شد.  بر اساس بخشنامه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، نرخ هر لیتر سوخت هواپیما برای شرکت‌های داخلی از ۶۰۰ تومان به ۱۱۰۰۳۰ ریال (معادل ۱۱ هزار و ۳ تومان) بدون احتساب مالیات ارزش افزوده افزایش یافت. با احتساب مالیات ارزش افزوده، این مبلغ به حدود ۱۴۳۰۰ تومان در هر لیتر می‌رسد.

 در واقع این افزایش قیمت با هدف کاهش یارانه‌های سوخت انجام شد و طبق این قانون، قیمت فروش سوخت هواپیما باید معادل ۳۰ درصد نرخ خرید آن از پالایشگاه‌ها تعیین شود. بنابراین، نرخ سوخت هواپیما در سال جاری تقریبا ۲۴ برابر شده است و حالا دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۵ پیشنهاد کرد نرخ سوخت هواپیما برای سال آینده دو برابر شود.

 افزایش مداوم هزینه شرکت‌های هواپیمایی و به دنبال آن قیمت بلیت هواپیما سبب شده است که بازار ایرلاین‌ها کوچک‌تر شود و طبق اعلام انجمن شرکت‌های هواپیمایی در ۶ماه نخست امسال تعداد مسافران هوایی ۱۹درصد کاهش یافته است و در بازار فعلی، به‌دلیل نبود کشش تقاضا، شرکت‌ها در بسیاری از مسیرها ناچارند بلیت‌ها را پایین‌تر از سقف مصوب بفروشند؛ به‌گونه‌ای که در مسیرهای پرتردد، میانگین نرخ بلیت‌ها حدود یک‌سوم پایین‌تر از سقف تعیین‌شده است.

 این اتفاقات در شرایطی رخ می‌دهد که وضعیت ایرلاین‌های کشور وخیم است.

 در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کنونی صنعت هوایی تجاری کشور، زمین‌گیری ناوگان موجود است؛ به گونه‌ای که حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد از ناوگان هوایی کشور به دلیل تحریم‌ها و کمبود قطعات، از چرخه عملیاتی خارج شده‌اند.

 ایرلاین‌ها توضیح می‌دهند که تحریم‌های بین‌المللی مانع دسترسی به قطعات اصلی، تعمیر و نگهداری و خرید هواپیماهای نو می‌شوند. همچنین فقدان قطعات یدکی برای هواپیماهای قدیمی که اغلب خارجی هستند، تعمیر برخی ناوگان موجود را بسیار دشوار کرده است. همچنین سن بالای بسیاری از هواپیماها و دشواری در به‌روزرسانی آنها برخی ناوگان را از دسترس خارج کرده است. علاوه بر این بدهی‌های شرکت‌های هواپیمایی اقتصاد بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی را با مشکل مواجه کرده است.

 همین مساله سبب کاهش ظرفیت حمل‌ونقل هوایی و افزایش قیمت بلیت شده است و علاوه بر این موجب کاهش ایمنی پروازها به دلیل استفاده از هواپیماهای با عمر بالا و تعمیرات اضطراری و از دست رفتن سرمایه ملی و کاهش توانایی کشور در جابه‌جایی مسافر و بار شده است.