رقابت صنعت و کشاورزی بر سر گوگرد

به‌گزارش رویترز، پیش‌تر اثرات تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در بازار جهانی آلومینیوم نمایان شده بود؛ اکنون اما زنجیره تامین مس و نیکل نیز در پی این تحولات تحت فشار قرار گرفته‌اند. در کانون این تحولات، گوگرد قرار دارد؛ نهاده‌ای پرکاربرد در فعالیت‌های معدنی و تولید کود که سهم قابل‌توجهی از عرضه جهانی آن از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس تامین می‌شود. با اختلال در تردد دریایی و محدودیت‌های ایجادشده در مسیرهای صادراتی، عرضه گوگرد کاهش یافته و همین موضوع بازار جهانی را با کمبود و افزایش قیمت مواجه کرده است. همزمان، برخی کشورها برای حفظ امنیت غذایی، صادرات این ماده را محدود کرده‌اند؛ اقدامی که فشار بر بازار را تشدید کرده است.

 فشار بر زنجیره تامین محصولات معدنی

گوگرد علاوه بر کاربرد در صنعت معدن، یکی از نهاده‌های اصلی تولید کودهای شیمیایی است. از آنجا که بخش کشاورزی اولویت بالاتری در سیاستگذاری کشور‌ها دارد، در شرایط کمبود عرضه گوگرد، سهم بیشتری از این ماده به تولید کود اختصاص پیدا می‌کند. این موضوع عملا دسترسی صنایع معدنی به گوگرد را محدودتر کرده است. در همین راستا، چین به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی بازار، صادرات برخی مشتقات گوگرد را متوقف کرده و کشورهای دیگری از جمله هند، در مسیر مشابهی قرار گرفته‌اند. نتیجه بلند‌مدت این روند، تشدید کمبود و افزایش قابل‌توجه قیمت‌ها در بازار جهانی است.

همچنین بازار جهانی فلز مس نیز با افزایش هزینه‌ها و اختلال در تامین مواد اولیه مواجهه است. برخی تولیدکنندگان، به‌ویژه در آفریقا و آمریکای لاتین، به واردات گوگرد وابسته‌ هستند و اکنون با افزایش هزینه‌ها مواجه شده‌اند. حدود یک‌پنجم تولید جهانی مس پالایش‌شده از طریق فرآیندی انجام می‌شود که به اسید سولفوریک وابسته است؛ موضوعی که این بخش را در برابر کمبود گوگرد آسیب‌پذیر کرده است. در این میان، جمهوری دموکراتیک کنگو بیش از دیگران در معرض فشار قرار دارد؛ چرا که این روش حدود نیمی از تولید مس این کشور (به‌عنوان دومین تولیدکننده بزرگ جهان)‌ را تشکیل می‌دهد و این کشور بخش عمده گوگرد مورد نیاز خود را از خلیج فارس تامین می‌کند. با افزایش قیمت‌ها، شرکت‌های معدنی ناچار به کاهش مصرف شده‌اند.

در آمریکای لاتین نیز وضعیت مشابهی در حال شکل‌گیری است. ممنوعیت صادرات گوگرد از سوی چین، ریسک‌هایی را برای تولیدکنندگان شیلی ایجاد کرده است. این کشور سالانه بیش از یک‌میلیون تن مس با اتکا به فرآیندهای وابسته به اسید سولفوریک تولید می‌کند و بخشی از نیاز خود را از چین تامین می‌کند. با این حال، اثر این محدودیت‌ها بر تولید با تاخیر بروز می‌کند و برخی تولیدکنندگان به‌دلیل تولید داخلی اسید سولفوریک، تا حدی در برابر شوک‌های عرضه مصون مانده‌اند. در مقابل، همین موضوع برای چین به چالش تبدیل شده است. واحدهای ذوب مس در این کشور به فروش اسید سولفوریک به‌عنوان منبع درآمد وابسته‌اند و در شرایطی که سودآوری فرآوری مس کاهش یافته است، محدودیت صادرات می‌تواند فشار مضاعفی بر این واحدها وارد کند. در نتیجه، انتظار می‌رود بخشی از این واحدها در ماه‌های آینده با کاهش تولید یا توقف‌های دوره‌ای مواجه شوند.

 واکنش بازار نیکل به بحران

در بازار نیکل، اثر این بحران سریع‌تر نمایان شده است. برخی تولیدکنندگان که وابستگی بالایی به واردات گوگرد دارند، پیشاپیش تولید خود را کاهش داده‌اند. محدود بودن ذخایر و افزایش هزینه تامین، حاشیه سود این شرکت‌ها را تحت فشار قرار داده است. اندونزی به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نیکل در جهان نیز واردکننده عمده گوگرد است و حدود ۷۵درصد نیاز خود را از خاورمیانه تامین می‌کند. این کشور همچنین اسید سولفوریک را از چین وارد می‌کند.

صرف‌نظر از میزان تاثیر بر حجم تولید، افزایش هزینه تولید قطعی به نظر می‌رسد. رشد قیمت گوگرد، هزینه تولید فلزاتی مانند نیکل و مس را به‌طور قابل‌توجهی بالا برده و همین موضوع به افزایش قیمت‌ها در بازارهای جهانی دامن زده است. در روزهای اخیر، قیمت نیکل به بالاترین سطح چند هفته گذشته رسیده و بازار مس نیز روندی صعودی را تجربه کرده است. این تحولات نشان می‌دهد که حتی اختلال در یک حلقه از زنجیره تامین، می‌تواند اثرات گسترده‌ای بر بازارهای جهانی داشته باشد. چشم‌انداز پیش‌رو تا حد زیادی به تحولات سیاسی و وضعیت مسیرهای حمل‌ونقل بستگی دارد. اگرچه تداوم آتش‌بس موقت می‌تواند بخشی از فشارها را کاهش دهد، اما بازگشت کامل بازار به شرایط عادی نیازمند ثبات پایدار در منطقه است. حتی در صورت بهبود شرایط، رقابت میان بخش‌های مختلف، به‌ویژه صنعت و کشاورزی برای دسترسی به منابع محدود گوگرد ادامه خواهد داشت؛ رقابتی که می‌تواند ساختار هزینه و قیمت در بازار فلزات را برای مدتی طولانی تحت تاثیر قرار دهد.