اخبار کسب و کار روزنامه شماره ۶۵۴۶

گسترش دامنه تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه، یکی از حلقه‌های زنجیره تامین جهانی، یعنی بازار گوگرد را هدف گرفته است. گوگرد که یک نهاده‌ کلیدی در تولید محصولات فلزی و کودهای شیمیایی به‌شمار می‌رود، اکنون به کانون رقابت میان بخش صنعت و کشاورزی تبدیل شده است. اختلال در عرضه این نهاده، نه‌تنها هزینه تولید مس و نیکل را افزایش داده، بلکه نشانه‌ای از آسیب‌پذیری عمیق‌تر بازارهای کالایی در برابر شوک‌های انرژی و گلوگاه‌های لجستیک است؛ وضعیتی که می‌تواند در صورت تداوم، به بازتعریف توازن عرضه و تقاضا در بازار فلزات منجر شود.

صنعت پالایش نفت یکی از سرمایه‌برترین و پیچیده‌ترین بخش‌های زنجیره انرژی در جهان محسوب می‌شود. برخلاف بسیاری از صنایع تولیدی، ایجاد ظرفیت پالایشی نه تنها به سرمایه‌گذاری‌های چند‌میلیارد دلاری نیاز دارد، بلکه مستلزم فناوری‌های پیشرفته فرآیندی، زیرساخت‌های گسترده لجستیک و سال‌ها زمان برای طراحی، ساخت و راه‌اندازی است. به همین دلیل در تحلیل اقتصادی این صنعت، یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که برای سنجش ارزش واقعی دارایی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد «ارزش جایگزینی» است.

پس از گذشت بیش از ۵۰ روز از تهاجم نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، شواهد نشان می‌دهد این جنگ یک شوک زنجیره‌ای در کل زنجیره ارزش پتروشیمی ایجاد کرده که از خوراک‌های پایه مانند نفتا و اتان آغاز شده و تا صنایع پایین‌دستی نظیر پلاستیک، بسته‌بندی، خودروسازی و حتی کالاهای مصرفی روزمره امتداد یافته است. اختلال در تنگه هرمز، افزایش شدید هزینه خوراک و حمل‌ونقل در کنار توقف یا کاهش تولید در خاورمیانه و آسیا، موجب جهش قیمت پلیمرها، کاهش حاشیه سود صنایع پایین‌دستی و در نهایت انتقال هزینه به مصرف‌کننده نهایی شده است. در این میان، بازآرایی ژئو‌اقتصادی نیز در حال شکل‌گیری است: مزیت نسبی به سمت تولیدکنندگان مبتنی بر گاز در آمریکای شمالی و تا حدی چین منتقل شده، درحالی‌که اروپا و آسیا با فشار مضاعف هزینه و ریسک مواجه هستند. این بحران نه‌تنها یک شوک کوتاه‌مدت، بلکه آغازگر تغییرات ساختاری در زنجیره تامین جهانی پلیمرها و صنایع وابسته است.